चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 300, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंआन्ध्रतात्पर्यसहितमु। २८१
शूलमु उदररोगमु शरीरमु मुडुतलुपडुट नेरियुट तल बट्टगट्टुट मुन्नगु वाटिनि पोगोट्टि निर्गतेन्द्रियुँनुगा नोनर्चुनु।
— आमवातमुनकु अपथ्यमुलु। —
श्लो. दधिमत्स्यगुड़क्षीरं पोतकीं माषपिष्टकम्।
वर्जयेदामवातार्तो गुर्वभिष्यन्दकारि च ॥ ७९ ॥
पेरुगु, चेपलु, बेल्लमु, पालु, पोतकियनुकूर [अनఁगा बच्चलि] मिनपसुन्नि अनुवीनिनिन्नी भारमुलुनु अभिष्यन्दमुनु पुट्टिञ्चु पदार्थमुलनु वदलिपेट्टवलयुनु।
इट्लु चक्रदत्तयन्दु आमवाताधिकारप्रकरणमु मुगिसेनु।
२६. शूलाधिकारमु।
— शूलयन्दु वमनाद्युपायमुलु। —
श्लो. वमनं लङ्घनं स्वेदः पाचनं फलवर्तयः।
क्षारचूर्णानि गुटिकाः शस्यन्ते शूलशान्तये ॥ १ ॥
पुंसः शूलाभिपन्नस्य स्वेद एव सुखावहः।
पायसैः कृशरैः पिष्टैः स्निग्धैरुष्णैः सितोत्करैः ॥ २ ॥
वातात्मकं हन्त्यचिरेण शूलं, स्नेहेन युक्तस्तु कुलत्थयूषः।
ससैन्धवो व्योषयुतः सलावः सहिङ्गुसौवर्चलदाडिमाढ्यः ॥ ३ ॥
बलापुनर्नवैरण्डबृहतीद्वयगोक्षुरैः।
सहिङ्गु लवणं पीतं सद्यो वातरुजापहम् ॥ ४ ॥
शूली विबन्धकोष्ठोऽद्भि रुष्णाभि श्चूर्णिताः पिबेत्।
हिङ्गुप्रतिविषाव्योषवचासौवर्चलाभयाः ॥ ५ ॥
तुम्बुरूण्याभया हिङ्गु पौष्करं लवणत्रयम्।
पिबेद्यवाम्बुना वातशूलगुल्मापतन्त्रकी ॥ ६ ॥
श्यामा विडं शिग्रुफलानि पथ्या, विडङ्गकम्पिल्लकमश्वमूत्री।
कल्कं समं मद्ययुतं च पीत्वा, शूलं निहन्त्यादनिलात्मकं तु ॥ ७ ॥
36