चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 301, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें२८२ चक्रदत्त — २६. शूलाधिकारमु.
वांति लंघनमु स्वेदविधि पाचनमु फलवर्तुलु क्षारचूर्णमुलु गुटिकुलुनु, इवि यन्नियुनु शूलनु पोఁगोट्टुटलो श्रेष्ठमुलु. शूलगलवानिकि चेम्मटनु पुट्टिंचुट युत्तममु. पायसमु पुलगमु पिंडि पिंडिवंटलु वीटिवलन शूलरोगमुलंदु सुखमु कलगुनु. वातशूललंदु चमुरु वेसिन उलवलयूषमलो सैंधवलवणमु शोंठि मिरियमुलु पिप्पळ्लु वीटि चूर्णमुनु कलिपिकोनि, लावयनु पक्षिमांसपु यूषमुनंदु, इंगुव सौवर्चलवणमु दानिमगिरंजलु कलिपिकोनि त्रागिनयेडल हितमु कलगुनु. मुल्लगि शोंठि आमुदपुवित्तनमुलु वाकुडु पल्लेरु वीटियूषमुनंदु, इंगुव सैंधवलवणमुलनु कलिपिकोनि त्रागिन वातशूललु शीघ्रमुगा हरिंचुनु. शूलगलिगियुनु, बंधकोष्ठमुगलिगियुनु, वेडिनीळ्लतो इंगुव, अतिवस, शोंठि, मिरियमुलु, पिप्पळ्लु, वस, सौवर्चलवणमु, करक्कायलु वीटि चूर्णमुनु कलिपि त्रागवलयुनु. धनियामुलु करक्कायलु इंगुव पुष्करमूलमु सैंधवलवणमु सौवर्चलवणमु समुद्रलवणमु वीटि चूर्णमुनु, यवोदकमुतो कलिपि त्रागिन वातशूललु गुल्ममुलु अपतंत्रमुलु नशिंचिपोवुनु. तेल्लतेगड पेटुप्पु मुनग वायुविडंगमुलु कंपिल्लपुवेळ्लु पेन्नेरु वीटिनि समानभागमुलनु चेर्चि कल्कमुचेसि, मद्यमुतोचेर्चि त्रागिनचो वातशूललु नशिंचुनु.
❧ यामिनीसुरा मंडाद्युपायमुलु ❧
श्लो. यामिनी हिङ्गु सिन्धूत्थ क्षार सौवर्चलाभयाः ।
सुरामण्डेन पातव्याः वातशूलनिषूदनाः ॥ ८ ॥
विश्व मेरण्डजं मूलं क्वाथयित्वा जलं पिबेत् ।
हिङ्गुसौवर्चलोपेतं सद्यः शूलनिवारणम् ॥ ९ ॥
हिङ्गुपुष्करमूलाभ्यां हिङ्गुसौवर्चलेन वा ।
विश्वैरण्डयवक्वाथः सद्यश्शूलनिवारणः ॥ १० ॥
तद्वद्रुबुयवक्वाथो हिङ्गुसौवर्चलान्वितः ।
क्षारं ग्वक्षु कृष्णा लवणं यमानी क्षाराभया सैन्धवतुल्यभागम् ॥ ११ ॥
चूर्णं पिबे द्वारणाम डमिश्रं शूले प्रवृद्धे ऽनिलजे शिवाय ॥ १२ ॥
पसुपु, इंगुव, सैंधवलवणमु, यवक्षारमु, सज्जक्षारमु, सौवर्चलवणमु, करक्कायलु वीटिनि पोडिचेसि मद्यमुतो कूड कलिपि त्रागिनचो वातशूलमुलु नशिंचुनु. शोंठि मिरियमुलु आमुदपुगिंजलु वीटिनि कषायमुगाचेसि, इंगुव सौवर्चलवणमुनु अंदु वैचि त्रागिन वातशूलमुलु तक्षणमे नशिंचिपोवुनु.