चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

२६. परिणामशूलाधिकारमु.

परिणामशूलल कुपायमुलु.

श्लो. वमनं तिक्तमधुरै र्विरेक श्चापि शस्यते, वस्तय श्च हिताः शूले परिणामसमुद्भवे. १. विडङ्गतण्डुलव्योषं त्रिवृद्दन्ती सचित्रकं, सर्वा ण्यैतानि संस्कृत्य सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत्. २. गुडेन मोदकं कृत्वा भक्षये त्प्रात रुत्थितः, उष्णोदकानुपानं तु दद्या दग्निविवर्धनं. ३. जये त्त्रिदोषजं शूलं परिणामसमुद्भवं.

चेदु तीपि रसमुलतो वांति चेयिंचुटयुनु, विरेचनमुनु वस्तिकर्मलनु चेयिंचुटयुनु, परिणामशूललकु हितमुलु. वायुविडंगपुवित्त्तुलनु शोंति मिरियमुलु पिप्पळ्लु तेल्लतेगड दंतिवेळ्लु चित्रमूलमु वीटिनि चूर्णमु चेसि बेल्लमुतो उंडलनु चेसि प्रॊद्दुटलेचि वेडिनीळ्लतो सेविंचिन परिणामशूललनु त्रिदोषजनुलगु शूललनु पोगोट्टुनु.

नागरकादि कल्कमु.

श्लो. नागरतिलगुडकल्कं पयसा संसाध्य यः पुमा नद्यात्, उग्रं परिणतिशूलं तस्यापैति त्रिसप्तरात्रेण. ४. शम्बूकजं भस्म पीतं जलेनोष्णेन तत् क्षणात्, पक्तिजं विनिहन्त्ये त च्छूलं विष्णु रिवाशुरान्. ५. अक्षधात्रीवभया कृष्णा चूर्णं मधुयुतं लिहेत्, दध्ना लूनसरेणाद्या त्सतीनयवशक्तुकान्. ६. अचिरा न्मुच्यते शूला न्नरोऽनु परिवर्तनात्, तिलनागरपथ्यानां भागं शम्बूकभस्मना. ७. द्विभागं गुडसंयुक्तं गुडीकृत्या ऽक्षभागिकां, शीताम्बुपानं पूर्वाह्णे भक्षयेत्ती रभोजनः. ८. सायाह्ने रसकं पीत्वा नरो मुच्येत दुर्जयात्, परिणामसमुत्था च्च शूला च्चिरभवा दपि. ९. शम्बूकं त्र्युषणं चैव पञ्चैव लवणानि च, समांशां गुडिकां कृत्वा कलम्बकरसेन वा. १०. प्रात