चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

296 चक्रदत्त — २७. परिणामशूलाधिकारमु.

శుద్ధిచేసిన మండూరమును బెల్లముతోతినిన పరిణామశూలలు హరించును. శుద్ధిచేసిన మండూరము 8 పలములు పిల్లిపీచరరసము 8 పలములు పెఱుగు పాలు 32 పలముల చొ॥ ఆవునెయ్యి 4 పలములును కలిపి పక్వముచేసి మాత్రలను కట్టి భోజనము ముందటను నడుమను భుజించినచో వాత పిత్త పరిణామజనితములగు శూలలు హరించును.

తారామండూరము.

श्लो. विडङ्गं चित्रकं चव्यं त्रिफला त्र्यूषणानि च. ३७. नव भागानि चैतानि लोहकिट्टसमानि च, गोमूत्रं द्विगुणं दत्त्वा मूत्राद्ध‌र्क गुडान्वितं. ३८. शनै र्मृद्वग्निना पक्त्वा सुसिद्धं पिण्डतां गतं, स्निग्धे भाण्डे विनिक्षिप्य भक्षयेत्कोल मात्रया. ३९. प्राङ्मध्यादिक्रि मे णैव भोजनस्य प्रयोजितं, योगोयं शमय त्याशु पक्तिशूलं सुदारुणं ४०. कामलां पाण्डुरोगं च शोधं मन्दाग्निता मपि, अर्शांसि ग्रहणीदोषं क्रिमिगुल्मोदराणि च. ४१. नाशये दम्लपित्तं च स्थौल्यं चैवाप कर्षति, वर्जये च्छुष्कशाकानि विदाह्यम्लकटूनि च. ४२. पक्तिशूलान्तको ह्येष構 गुडो मण्डूरसंज्ञकः, शूलार्तानां कृपा हेतो स्तारया हरिकीर्तितः. ४३.

వావువిడంగములు చిత్రమూలము చవ్యము త్రిఫలములు శొంఠి మిరియములు పిప్పళ్లు ఇవి ఒక్కొక్కపాలును, మండూరమును సమముగాను గోమూత్రము ద్విగుణముగాను గోమూత్రములో సగముపాలు బెల్లమునుచేర్చి మెల్లగా సన్నని మంటపైఁబక్వము చేసి ముద్దబాటిన పిమ్మట మాత్రలనుచేసి నేతికుండలొ బెట్టి భోజనమునకు ముందుగను ప్ర్రారంభమునను మధ్యను భుజింపవలయును. ఇయ్యదిపరిణామశూలలను కామెల పాండురోగము వాపు అగ్నిమాంద్యము మూలరోగము గ్రహణి క్రిమిరోగము గుల్మము ఉదరరోగము ఆమ్లపిత్తము వీటిని నశింపఁజేయును. స్థౌల్యమును పోఁగొట్టును. ఎండినకూరలు, దాహము పులుపు కారము బుట్టించు పదార్ధములు ఇందు అపథ్యము. ఇయ్యది శూలరోగుల హితమునకై తారచేతం జెప్పంబడినది.

రామమండూరము.

श्लो. उशीरं श्वेतवाट्यालम् मधुपर्णी मयूरकं, तण्डु लीयं च कणार्धं दत्त्वा धात्री मद्ध्व मेवच. ४४. पक्त्वा सुजीर्णं मण्डूरं गोमूत्रेण दिनद्वयं, अन्तर्बाष्प मुदग्धं च तथा