चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్రతాత్పర్యసహితము. 297

స్థాప్యం దినత్రయం. 44. విచూర్ణ్య ద్విగుణేనైవ గుడేన సువిమర్దితం,
భోజన స్యాదిమధ్యాన్తే భక్ష్యం కర్షం త్రిభాగతః 45. తక్రానుపానం
వర్జ్యంచ వార్త్య మమ్లక మత్ర తు, ఆమ్లపిత్తేచ శూలే చ హిత
మేత ద్యథామృతం. 46.

చవ్యము తెల్ల నుత్తువుపులగము ముల్లంగి మయూరకము తండులీయము వీటిని ఆరయరతులఁక్రిందను మీదను పోసి పురాణమండూరమును గోమూత్రములో రెండురోజులు పక్వము చేయవలయును. కంచుపాత్రములో నిట్లుచేసిన తగులవడదు. ఇట్టులు మూడురోజులుంచి చూర్ణమును రెండురెట్ల బెల్లముకలిపి మర్దన చేసి గుటికలు చేసి భోజనమునకు ఆదిమధ్యాంతముల భక్షింపవలయును. మజ్జిగను అనుపానముగాచేసికొని చింతపండు మొ॥ పులుపును వదలవలయును. ఇయ్యది ఆమ్లపిత్తము శూలముల యందు హితకరము.

---

రసమండూరము.

శ్లో. పథ్యాచూర్ణం ద్విపలం గంధకసారం చ, లోహకిట్టం చ
శుద్ధరసస్యార్ధపలం భృంగస్య రసం చ కేశరాజస్య. 47. ప్రస్థాన్వితం చ
దత్త్వా లోహే పాత్రేఽథ దండసంఘృష్టం, శుష్కం ఘృత మధు
యుక్తం మృదితం స్థాప్యం చ భాండకే స్నిగ్ధే. 48. ఉపయుక్త మేత
దచిరా న్నిహన్తి కఫపిత్తజా న్రోగాన్, శూలం తథామ్లపి త్తం గ్రహ
ణీమపి కామలా ముగ్రామ్. 49.

కరక్కాయలపొడి గంధకము మండూరము వీటిని రెండుపలములు, శుద్ధిచేసిన పాదరసము అర్ధఫలము గుంటగలగర నల్లగుంటగలగర రసము 16 పలములు పోసి ఇనుప పాత్రములో కొయ్యతో మర్దనచేసి ఎండిన పిమ్మట మరల నేయి తేనె చేర్చి చమురు పాత్రములోపోసి యుంచి యుపయోగించినచో నిది కఫపిత్తజనితరోగములను శూల లను ఆమ్లపిత్తములను గ్రహణులను కామెరలను నశింపఁజేయును.

---

త్రిఫలలోహము.

శ్లో. అక్షామలకశివానాం స్వరసైః పక్త్వా సులోహజం
చూర్ణమ్, సగుడం యద్యుపభుజ్కే ముంచతి సద్యః త్రిదోషజం
శూలమ్. 50.

త్రిఫలములకషాయములో లోహచూర్ణమును పక్వముచేసి బెల్లము చేర్చి సేవించిన త్రిదోషజములగు శూలలు నశించును.

38