चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

298 చక్రదత్త — ౨౭. పరిణామశూలాధికారము.

లోహగుటిక.

శ్లో. లోహస్యరజసోభాగః త్రిఫలాయాః తథా త్రయః, గుడ
స్యాష్టౌ తథా భాగా గుడాన్మూత్రం చతుర్గుణమ్. 51. ఏత త్సర్వం చ
విపచేత్ గుడపాకవిధానవిత్, లిహ్యా చ్చ త ద్యథాశక్తి క్షయే
శూలే చపాకజే. 52.

లోహచూర్ణము 1 భాగము త్రిఫలములు 3 భాగములు బెల్లము 8 భాగములు నాలుగురెట్లు గోమూత్రము వీటిని బెల్లమును పాకుపట్టెడి విధమున పక్వముచేసి శక్తి ననుసరించి భక్షించినచో శూలలును క్షయరోగములును నశించును.

---

ధాత్రీలోహము.

శ్లో. ధాత్రీ చూర్ణా స్యాష్టౌ పలాని చత్వారి లోహచూర్ణస్య,
యష్టీమధుకరజ శ్చ ద్విపలం దద్యా త్సదోపలే ఘృష్టమ్. 53. అమృ
తాక్వాథే నైత చ్చూర్ణ్యం భావ్యం చ సప్తాహమ్, చండాతపేశు
శుష్కం భూయః పిష్ట్వా నవేఘటే స్థాప్యం. 54. ఘృత మధునా
సహాయుక్తం భక్త్యాదౌ మధ్యత స్తథాన్తే చ, త్రీ నపి వారా న్ఖాదే
త్పథ్యం దోషానుబంధేన. 55. భుక్తస్యాదౌ నాశయతి వ్యాధీ న్పిత్తా
నిలోద్భవా న్సద్యః, మధ్యేన్న విష్టంభం జయతి నృణాం సంపిదహ్యతే
నాన్నమ్. 56. పానా న్నకృతా ద్రోగా న్భుక్తస్యాన్తే శీలితం జయతి,
ఏవం జీర్యతి చాన్నే నిహన్తి శూలం నృణాం సుకష్ట మపి. 57.
హరతి సహసా యుక్తో యోగశ్చాయం జరత్పిత్తం, చక్షుష్యః ఫలి
తఘ్నః కఫపిత్తసముద్భవాం జయే ద్రోగాన్. 58. ప్రసాదయ త్యపి
రక్తం పాండుత్వం కామలాం జయతి.

ఉసిరికకాయచూర్ణము 8 పలములు లోహచూర్ణము 4 పలములు యష్టిమధుకము 2 పలములు శొంఠి వీటిని పొడిచేసి ఏడురోజులు తిప్పతీగెక షాయములో భావనచేసి కఱకు టెండలో నెండించి మఱలన నూరి క్రొత్తకుండలో నుంచి నేయి తేనెలతో చేర్చి భోజనమునకుఆదిమధ్యావసానముల ముమ్మారును సేవించి దోషానుసారమగు పథ్యము నొనర్చునది. ఇది భోజనాదిని భక్షించిన పిత్తవాతరోగములను నడుమునైనచో అన్నవిష్టంభములను పోగొట్టును. చివఱ నన్నజములగు రోగములను నశింపఁజేయును. ఇట్లుభక్షించినయన్నము జీర్ణమయ్యేనేని ఆమనుష్యునికి కష్టతరమగు శూలనైనను హరించును. పిత్తమును యోగబలమున క్షీణింపఁజేయును. నేత్రములకు హితము. వెంట్రుకలు నెఱి