चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

౨౫. ఉదావర్తాధికారము.

నారాచ చూర్ణము.

శ్లో. త్రివృ త్సుధాపత్రతిలాది శాక గ్రామ్యోదకానూప గసైర్యవాన్నం, ఆస్యైశ్చ మృష్టానిలమూత్రవిడ్భి రద్యా త్ప్రసన్నాగుడ సీధుపాయీ. 1.

ఆస్థాపనం మారుతజే స్నిగ్ధ స్విన్నస్య శస్యతే, ప్రవర్తే తు వర్తవ్యో ధి రానాహక శ్చ యః. 2.

క్షారవైతరణా నస్తి ర్యుంజ్యా త్తత్ర చికిత్సకః, శ్యామా దంతీ ద్రవంతీ గ్వి జ్ఞాహాశ్వామా సున్హీ త్రివృత్. 3.

సప్తలా శంఖినీ జ్యోతా రాజవృక్షః సతిల్వకః, కంపిల్లకం కరంజశ్చ హేమక్షీరీత్యయం గణః. 4.

సర్పి స్తైలరజః క్వాథ కల్కై ష్వన్వతమేషు చ, ఉదావర్తోదరానాహ విషగుల్మవినాశనః. 5.

త్రివృత్కృష్ణాహరీతక్యో ద్విచతుఃపంచభాగికాః, గుడికాగుడతుల్యాస్త్రా విడ్విబన్ధగదాపహాః. 6.

హరీతకీయవక్షార పీలూని త్రివృతా తథా, ఘృతే శూర్ణ మిదం పేయ ముదావర్తవినాశనమ్. 7.

హింగుకుష్ఠవచా సర్జ బిడ చేతి ద్విరుత్తరమ్, పీతం మద్యం తచ్చూర్ణ ముదావర్తహరం పరమ్. 8.

ఖండపలం త్రివృతాసమ, ముపకుల్యాః కర్ష చూర్ణితం శ్లక్ష్ణం, ప్రాగ్భోజనే చ సమధు, బిడాలపదకం లిహే త్పాజ్ఞః. 9.

ఏతద్గాఢపురీషే పిత్తే సకఫేచ వినియోజ్యం, స్వాదుః నృపయోగ్యోయం చూర్ణో నారాచకో నామ్నా. 10.

తెల్లతెగడ సుధాపత్రము నూవుకూర మొ|| గ్రామ్యోదకములు అనూపదేశపు మాంసము వీటితో యవాన్నమును గాని అధోవాతము విణ్మూత్రము వీటిని పుట్టించెడి పదార్థముతో బెల్లము సారాయమునుగాని సేవింపవలయును. వాతోదావర్తమునందు చెమ్మటపట్టించు చికిత్స చేయవలయును. విష్ఠజమగు నుదావర్తమునందు ఆనాహమునకువలె చికిత్సలను క్షారవైతరణా యాపనలగు వస్తులను చేయింపవలయును. ప్రేంకణముచెక్క వావిలి దించెన ఎలుకచెవికూర తెల్లవావిలి శంఖుపుష్పము గోకర్ణి ఆమ్లవేతసము లొద్దుగ నెమలియడుగుచెక్క ఈ గణముతో నైనను గానీ, నేయి తైలము చూర్ణము కషాయము కల్కము మున్నగు వానిలో తేనెతో నైనను సేవించిన యుదావర్తము ఉదరరోగము మున్నగునవి నశించును. తెల్లతెగడ 2 భాగములు పిప్పళ్లు