चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్ర తాత్పర్యసహితము. 305

గైకొని మాంసరసముతో భుజింపవలయును. నిద్రాఘాతమునందు పాలనుత్రాగవలయును. పరుండుట కాళ్లుపిసికించుకొనుట మంచిది. అనాహమునకు ఉదావర్తమునకువలెనే చికిత్సను చేయవలయును. ఆమజమగు నానాహమునందులంఘనమును పాచనమును హితకరములు.

❧ హింగ్వాదిగుటికలు. ❧

శ్లో. ద్విరుత్తరా హింగువచా సకుష్ఠా సువర్చికాచేతి విడంగచూర్ణం, సుఖాంబునా౨నాహ విషూచికార్తి హృద్రోగగుల్మోర్ధ్వ సమీరణఘ్నం. 27.

వచాభయాచిత్రకయావశూకాన్ సపిప్పలీకాతివిషా న్సకుష్ఠాన్, ఉష్ణాంబునానాహ విమూఢవాతా న్పీత్వాజయే దాశు హతోదనాశీ. 28.

త్రివృద్ధరీతక్య శ్యామాః స్నుహీక్షీరేణ భావయేత్, వటుకా మూత్రపీతా స్తాః శ్రేష్ఠా శ్చానాహభేదికాః. 29.

ఫలం చ మూలం చ విరేచనోక్తం హింగ్వర్కమూలం దశమూల మగ్ర్యం, స్నుక్చిత్రకాచ్చైన పునర్నవా చ తుల్యాని సర్వై ర్లవణాని పంచ. 30.

స్నేహైస్సమూత్రై స్సహ జర్జరాణి శరావసం ధావిపచే త్తులిప్తైః, పక్వం సుపిష్టం లవణం తదన్నైః పానే స్తథా నాహరుజాఘ్న మగ్ర్యం. 31.

వాటధూమవిడవ్యోషగుడమూత్రైర్విపాచితా, గుడేఁగుష్ఠ సమా వర్తి ర్విధేయా నాహశూలనుత్. 32.

వర్తి స్త్రీకటుకసైంధవ సర్షప గృహధూమకుష్ఠమదనఫలైః, మధుని గుడే వా పక్త్వా పాయౌలీంగుష్ఠమానతోవేశ్యా, వర్తిరియం దృష్టఫలా గుదే శనైః ప్రణిహితాశు తాభ్యక్తా, అనాహోదావర్త ప్రశమనీ జఠరగుల్మనివారిణీ. 34.

ఇంగువ ఒక భాగము వస 4 భాగములు చెంగల్వకోష్టు 2 భాగములు సజ్జక్షారము 8 భాగములు బిడాలలవణము 16 భాగములు చూర్ణముచేసి గోరువెచ్చనినీటితో త్రాగిన అనాహము విషూచి హృద్రోగము గుల్మము ఊర్ధ్వవాత శమించును. వస కరక్కాయల చిత్రమూలము యవక్షారము పిప్పళ్ళు అతివస కోష్ఠు వీటిచూర్ణములతో సేవించిన అనాహము మూఢవాతములు నశించును. కాని మంచివరిబియ్యపుఅన్నమును తినవలయును.

తెల్లతెగడ కరక్కాయలు నల్లతెగడ జెముడుపాలతో నాన్చి నూరి మాత్రలను చేసి గోమూత్రముతో సేవించిన అనాహము నశించును. విరేచనముకై చెప్పిన పండ్లు వేళ్లు ఇంగువ అర్కమూలము దశమూలములు జెముడపాలు శొంఠి చిత్రమూలము వీటిని సమానభాగములును వీటియన్నిటియంత పంచలవణాలను పొడిచేసి తైలగో

39