चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 339, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें३०. हृद्रोगाधिकारमु.
❧ वातिकहृद्रोगोपायमुलु. ☙
श्लो. वातोपसृष्टे हृदये वामयेत्स्निग्ध मातुरं,
द्विपञ्चमूली क्वाथेन सस्नेहलवणेन च. १.
पिप्पल्येला वचा हिङ्गु यवक्षारोत्थ सैन्धवं,
सौवर्चल मथो शुण्ठी मजमोदां चूर्णितम्. २.
फलधान्याम्लकोलुत्थ दधिमद्यासवादिभिः,
पायये च्छुद्धदेहं च स्नेहेनान्यतमेन वा. ३.
नागरं वा पिबे दुष्णं कषायं चाग्निवर्धनम्,
कासश्वासानिलहरं शूलहृद्रोग नाशनम्. ४.
श्रीपर्णीमधुकक्षौद्र सीतागुडजलै र्वमेत्,
पित्तोपसृष्टे हृदये सेचेत मधुरैः शृतम्. ५.
शृतं कषायं शोधिष्टा त्पित्तज्वरविनाशनान्.
वातपुहृद्रोगमुनन्दु वांति चेयिंपवलयुनु. दशमूलमुल कषायमुलो तैलमुनु उप्पुनु वेसि ईयवलयुनु. पिप्पळ्लु एलकुलु वस इंगुव यवक्षारमु सैंधवलवणमु सौवर्चलवणमु शोंठि अजामोद वीटिचूर्णमुतो लेपनचेसिन फलमुलनु गंजि अन्नपुगंजि उलवलगंजि पेरुगु मद्यमु मुन्नगु वानि्लो देनैननु पानमुनु चेयिंपवलयुनु. शोंठि कषायमुनु वेडिगात्रागुटयुनु मंचिदि. इदि अग्निदीपनमु कलिगिंचुनु. दग्गु श्वासमु मंदाग्निशूल हृद्रोगमु वीटिनि पोगोट्टुनु. शालिपर्णि मधुकमु तेने चक्केर बेल्लपुनीरु वीटितो वमनमुलजेयिंचिनचो, पित्तपु हृद्रोगमुलनु नशिंपचेयुनु.
❧ इतरमु लगु पित्तप्रदेहोर्ध्वोपायमुलु. ☙
श्लो. शीताः प्रदेहाः परिषेचनानि तथा विरेको हृदि पित्तदुष्टे.
द्राक्षा सिता क्षौद्र परूषकै स्स्या च्छुद्धे च पित्तापह मन्नपानं. ६.
पिष्ट्वा पिबे द्वापि शीताजलेन यष्ट्याह्वयं तिक्तकरोहिणीं च,
अर्जुनस्य त्वचा सिद्धं क्षीरं योज्यं हृदामये,