चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్ర తాత్పర్యసహితము. 323

మాంసాశనము, వల్లభఘృతము.

శ్లో. క్రిమిహృద్రోగిణం స్నిగ్ధం భోజయే త్పిశితౌదనం, దధ్నా
చ పలలోపేతం త్ర్యహం పశ్చా ద్విరేచయేత్ . 22. సుగంధిభిః సల
వణై ర్యోగైః సాజాజిశర్కరైః, విడంగగాఢం ధాన్యామ్లం పాయయే
దిత ముత్తమం. 23. క్రిమిజే చ పిబే న్మూత్రం విడంగామయసంయుతం,
హృది స్థితాః పత న్త్యేవ మధస్తా త్క్రిమయో నృణాం. 24. యవాన్నం
వితరే చ్చాస్మై సవిడంగ మతఃపరం. ముఖ్యం శతార్థం చ హరీతకీనాం
సౌవర్చల స్యాపి పలద్వయం చ, పక్వం ఘృతం వల్లభ కేతినామ్నా
హృచ్ఛ్వాసశూలోదరమారుతఘ్నం. 25.

క్రిమిరోగమును హృద్రోగమును కలవానిని మాంసపుటన్నమును తినిపింపవలయును. పెఱుగుమాంసములతో మూడురోజులిట్లు తినిపింపవలయును. గుమగుమ పరిమళించుచున్న జీలకఱ్ఱ చెక్కెరయూకలసిన యోగములచేత నుప్పు వేసియును వాయువిడంగములతోకూడికొనిన బియ్యపుగంజిని త్రాగింపవలయును. క్రిమిజమగు హృద్రోగమునందు వాయువిడంగులు కోష్టునుచేర్చిన గోమూత్రమును త్రాగవలయును. ఇట్టులైన మనుజునిహృదయములో నున్న పురుగులుపడిపోవును. మంచికరక్కాయలు 50 సౌవర్చలవణము 2 పలములు వీటిలో నేతినిపక్వముచేసి పుచ్చుకొనవలయును. ఇయ్యది వల్లభఘృతము. హృద్రోగములను శ్వాసమును శూలలను ఉదరరోగములను వాతరోగములను నశింపఁజేయును.

---

శ్వదంష్ట్రాదిఘృతము.

శ్లో. శ్వదంష్ట్రాశీర మంజిష్ఠా బలాకాశా శ్మకృత్త్భృణాం, దర్భ
మూలం పృథక్పర్ణీ పలాశర్షభకా స్థిరా. 26. పలికా న్సాధయేత్తే
షాం రసే క్షీరే చతుర్గుణే, కల్కైః స్వగుప్తర్షభక మేదాజీవంతిజీర
కైః. 27. శతావ ర్యుద్ధి మృద్వీకా శర్కరాశ్రావణీద్విషైః, ప్రస్థః
సిద్ధోఘృతా ద్వాతపి త్తహృద్రోగశూలనుత్ . 28. మూత్రకృచ్ఛ్ర ప్ర
మేహార్శః శ్వాసకాసక్షయాపహః, ధనుస్త్రీమద్యభారాధ్వ క్షీణానాం
బలమాంసదః.

పల్లేరు వట్టివేరు మంజిష్ఠను ముత్తవపులగము గుమ్ముడి రోహిషమను తృణము కొశ్శెందుంపలు పృశ్నిపర్ణి పలాశము ఋషభకమను గంధద్రవ్యము జీవంతి జీలకఱ్ఱ పిల్లిపీచర ఋద్ధి ద్రాక్ష కండచక్కెర బోడసగము అగురుశొంతి వీటియొక్క కల్కములో