भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 347, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 347

३२६ चक्रदत्त—३१. मूत्रकृच्छ्राधिकारमु.

पसपु तेने उसिरिकरसमु कलिपितागिन पित्तमूत्रकृच्छ्रमुलु हरिंचु। नुष्णमुगल अन्नपानादुलनु स्वेदादुलनु मूत्रकृच्छ्रमुलन्दु चे। गोमूत्रमद्यमुलतो नु कदलीरसमुतोगानि एलकुलनु नूरी ता। कृच्छ्रम्बुलु नशिंचुनु. तुमिकिनित्तनमुलनु मज्जिगतोगानि बिय्यपु क। गडचूर्णमुनुगानि तुमिकिगुळ्ळचूर्णमुनुगानि सेविंचिन मूत्र। हरिंचुनु. पल्लेरु शोंठि वीटितोनैन युदक मुमूत्रकृच्छ्रमुलं २


भिन्नभिन्नकृच्छ्रमुलकु भिन्नमगु नुपायमुलु.

श्लो.
सर्वं त्रिदोष प्रभवं तु वायोः, स्थानानु प्रसमीक्ष्य कार्यं,
त्रिभ्योऽधिके प्राग्वमनं कफे स्यात्, त्पि... पवनेतु वस्तिः ॥ १२ ॥

बृहतीधावनीपाठा यष्टीमधुक लिंगिनी-
यो बृहत्यादिः कृच्छ्रदोषत्रयापहाः, तथाऽभिघाता-
त्सद्योव्रणचिकित्सितम् ॥ १३ ॥

मूत्रकृच्छ्रे सदा चास्य कफहारी क्रिया,
स्वेदचूर्णक्रियाभ्यंग वस्तयस्सुपुरीषजे ॥ १४ ॥

क्वाथं गोक्षुरबीजस्य यवक्षारयुतं पिबेत्,
मूत्रकृच्छ्रं च पीतं शीघ्रं निवारयेत् ॥ १५ ॥

हिता क्रिया त्वश्मर्यां या मूत्रकृच्छ्रे कफमारुतोत्थे ॥

त्रिदोषजमगुदानिकि वायुस्थानमुल नानुपूर्विगा परिकिंचि कफमधिकमगुनेनि वमनमुनु पित्ताधिकमगुनेनि विरेचनमुनु वाताधिकमगुनेनि चेयंदगिनदि. पॆद्दवाकुडु कॊलपॊन्न अगरुशोंठि मधुकमु कोडिशचॆट्ट ईमॊदलगुनविवि बृहत्यादि गणमनंबडुनु. कृच्छ्रदोषमुलनु हरिंचुमुचेनगुदानिकि सद्योव्रणमुनकुंबोले चिकित्सनु चेयवलयुनु. ऎल्लप्पुडु वातनाशकमगु चिकित्सनु चेयवलयु. पुरीषजमगु दानिकि स्वेदमु चूर्णमु वस्ति इय्यवि चेयवलयु. कफवातजमुलगु हानियन्दुवलेने पल्लेरु कषायमुनु यवक्षारमुतो त्रागवलयुनु.


शिलाजित्तु लेह्यमु.

श्लो.
लेह्यं शुक्रविबन्धोत्थे शिलाजतुसमाक्षिकम्,
बृंहितधातोश्च विधेयाः प्रमदोत्तमाः ॥ १६ ॥

एलाहि... क्षीरं सर्पिर्मिश्रं पिबेन्नरः,
मूत्रदोषविशुद्ध्यर्थं शुद्ध...