भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 349, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 349

३२८ चक्रदत्त—३१. मूत्रकृच्छ्राधिकारमु.


❧ त्रिकण्टक घृतमु ❧

श्लो.
त्रिकण्टकैरण्डकुशाद्यभीरु कर्कारुकेक्षुस्वरसेन सिद्धम् ।
सर्पिर्गुडार्द्धांशयुतं प्रपेयं कृच्छ्राश्मरीमूत्रविघातहेतोः ॥ २४ ॥

पल्लेरु आमुदमु रेल्लु पिल्लीपीचर कर्कारुजागिंजलु चेఱकुगडलु वीटिఁरसमूतो सिद्धमुचेसिन नेतीयन्दु नेतिलो सगभागमुनु बेल्लमुनुचेर्चि त्रागिन मूत्रकृच्छ्रमूलु अश्मरुलु मूत्रविघातमुलु नशिंचुनु.


❧ सुकुमार घृतमु ❧

श्लो.
पुनर्नवा मूलतुला दशमूलं शतावरी ।
बला तुरगगन्धा च तृणमूलं त्रिकण्टकम् ॥ २५ ॥
विदारी वंशनागाह्व गुडूच्यतिबला तथा ।
पृथग्दशपला न्भागान् जलद्रोणे विपाचयेत् ॥ २६ ॥
तेन पादावशेषेण घृतस्यार्द्धाढकं पचेत् ।
मधुकं शृङ्गबेरं च द्राक्षा सैन्धवपिप्पली ॥ २७ ॥
पृथग्द्विपलिकानद्या द्यवान्याः कुडवं तथा ।
त्रिंशद्गुडपला न्यत्र तैलस्यैरण्डजस्य च ॥ २८ ॥
प्रस्थं दत्त्वा समालोड्य सम्यङ्मृद्वग्निना पचेत् ।
एतदीश्वरपुत्राणां भागोभजनमुनिन्दितम् ॥ २९ ॥
राज्ञां राजसमानांच बहुस्त्रीपतयश्च ये ।
मूत्रकृच्छ्रे कटिस्तम्भे तथा गाढपुरीषिणाम् ॥ ३० ॥
मेढ्रवङ्क्षणशूले च योनिशूले च शस्यते ।
यथोक्तानां च गुल्मानां वातशोणितकार्श्यये ॥ ३१ ॥
बल्यं रसायनं शीतं सुकुमारकुमारकम् ।
पुनर्नवाशीर्देदोग्नो देयोऽन्येषु तथा परः ॥ ३२ ॥

गज्जेरुवेळ्लनु १०० पलमुलु दशमूलमुलु शतावरि मुत्तवपुलगमु पेन्नेरु वट्टिवेळ्लु पल्लेरु नेलगुम्मुडु वंशलोचनमु नागकेसरमुलु तिप्पतीगे पेद्दमुत्तुवपुलगमु इवि पदिपदिपलमुलुनु अर्धाढकपरिमितमगु नुदकमुलॊ पक्वमु चेयवलयुनु. नीरु नालुगवपालु मिगिलियुन्नप्पुडु ३२ पलमुल नेयिनि मधुकमु अल्लमु द्राक्ष सैन्धवलवणमु पिप्पळ्लु रेण्डेसिपलमुलुनु, वाममु नाल्गुपलमुलनु, बेल्लमु ४० पलमुलनु आमुदमु १६ पलमुलनु कलिपि कलियंबॆट्टुचु पक्वमुचेसि प्रातःकालमुल सेविंचुटयुत्तममु. इय्यदि दॊरलबिड्डलु राजुलु राजतुल्युलुनु सेविंपఁदगिनदि. स्त्रीलुनु पुरुषुलुनु दीनिनिमूत्रकृच्छ्रमु