चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

338 చక్రదత్త—33. అశ్మర్యధికారము.

బ్రధ్నరోగప్రతికారమునందు జెప్పిన సైంధవాదితైలమును రెండురెట్లపాలు వీరతరాదిగణకషాయమును కల్కము చేసి పక్వముచేయవలయును. ఇయ్యది అశ్మరిని పోఁగొట్టును. మూత్రాఘాతాది మూత్రరోగముల నన్నింటిని హరించును.

– వరుణాద్యతైలము. –

శ్లో. త్వక్పత్రమూలపుష్పస్య వరుణా త్సత్రికంటకాత్, కషాయేణ పచే త్తైలం వస్తినా స్థాపనేన చ. 49. శర్కరాశ్మరిశూలఘ్నం మూత్రకృచ్ఛ్రనివారణమ్.

ఉరిమిరిచెక్క వేర్లు పూవులు పల్లేరు వీటికషాయముతో తైలమును పక్వము చేసి యుంచి వస్తియందుపయోగించిన శర్కర అశ్మరి శూల మూత్రకృచ్ఛ్రము నశించును.

– శల్యోద్ధరణాద్యుపాయములు. –

శ్లో. శల్యవిత్తా మశామ్యాంతీం ప్రత్యాఖ్యాయ సముద్ధరేత్. 50. పాయుక్షిప్తాంగులీభ్యాం తు గుద మేఢ్రాంతరే గత్రాం, సేవన్యాః సవ్యపార్శ్వే చ యవమాత్రం విముచ్య తు. 51. వ్రణం కృత్వా శ్మరీమాత్రంకరే తాం శస్త్రకర్మవిత్, భిన్నేతు వస్తా దుర్జ్ఞానా న్మృత్యుః స్యా దశ్మరీం వినా. 52. నిఃశేషా మశ్మరీం కుర్యా ద్విస్తా రక్తం చ నిర్హరేత్, హృతాశ్మరీ కదుష్ణాంబో గాహయే ద్భోజయే చ్చ తమ్. 53. గుదం మూత్రవిశుద్ధ్యర్థం మద్వాజ్యాక్తవ్రణం తతః, దద్యా త్సాజ్యం త్ర్యహం పేయాం సాధితాం మూత్రశోధనైః. 54. అదశాహం తతో దద్యా త్పయసా మృదునోదనమ్, స్వేదయే ద్యవమధ్యాధ్యం కషాయైః క్షాళయే ద్వ్రణమ్. 55. ప్రపౌండరీక మంజిష్ఠా యష్టిలోధ్రైశ్చ లేపయేత్, ఏతైశ్చ సలిలైః సిద్ధం ఘృత మభ్యంజనే హితం. 56. అప్రశాంతే తు సప్తాహా ద్వ్రణే దాహోపి చేష్యతే, దైవా న్ముఖాభ్యాం తు యా లగ్నా తాం విపాట్యాపకర్షయేత్. 57.

శల్యచికిత్స నెఱిగిన వైద్యుఁడు అసాధ్యములగు నశ్మరులను వదలిపెట్టి గుదస్థానముననున్న రెండంగుళములదూరమును అశ్మరిని తీసివేయవలయును. సేవనియొక్క యెడమప్రక్కన యవగింజంత వదలి గాయమును చేసి అశ్మరిని తీసివేయవలయును. తెలివిలేమిచే వస్తి పగిలిపోయెనేని అశ్మరిరోగి చనిపోవును. నిశ్శేషముగా నశ్మరిని తొలగింప