चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 360, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंआन्ध्र तात्पर्यसहितमु. ३३९
वलयुनु. पिम्मट वेडिनीळ्लतो काचि भुजिंपचेयंदगुनु. मूत्रशोधाकरमुलगु नौषधमुलतो सिद्धमुचेसिन नेयिनि पेयनु त्रागिंचवलॆनु. पदिदिनमुलवरकु निट्टुलु पालतो मृदुवगु नन्नमुनु पॆट्टवलयुनु. यवलु तेनॆ कलिपिन पदार्थमुलतो स्वेदमू निप्पिंचि कषायमुतो गायमुनु कडुगवलयुनु. कमलमुलु मंजिष्ठमु यष्टिमधुकमु लॊद्दुग वीटिनगुतो पूयवलयुनु. वीटितो सिद्धमु चेसिन नेतिनि रुद्दुट मंचिदि. विडुविनमुलवఱकुनु गायमुनानडेनि व्रणमुनंदु रॆंडु चुఱकलनु वेयवलयुनु. दैवयोगमुन बॊड्डुदग्गఱ संक्रमिंचिन यश्मरीनि पॆकल्चि पोఁगॊट्टवलयुनु.
इत्लु चक्रदत्तयंदु अश्मर्यधिकारप्रकरणमु मुगिसॆनु.
३४. प्रमेहाधिकारमु.
प्रमेहोपायमुलु.
श्लो. श्यामाक कोद्रवोद्दाल गोधूम चणकाढकी ।
कुलुत्थाश्च हिता भोज्ये पुराणमेहिनां सदा ॥ १ ॥
जाङ्गलं तिक्तशाकानि यवान्नं च तथा मधु ।
पारिजातजयो निम्बवह्निगायत्रीणां पृथक् ॥ २ ॥
पाठायाः सागुरोः पीता द्वयस्य शारदस्य च ।
जलेक्षुमध्यसिकतां शनैर्लवणपिष्टकान् ॥ ३ ॥
सान्द्रमेहान्क्रमात् घ्नन्ति ह्यष्टौ क्वाथाः समाक्षिकाः ।
दूर्वा कशेरु पूतीक कुम्भीपल्वल शैवलम् ।
जलेन क्वथितं पीतं शुक्रमेहाहरं परम् ॥ ४ ॥
त्रिफलारग्वधद्राक्षा कषायो मधुसंयुतः ।
पीतो निहन्ति फेनाख्यं प्रमेहं नियतं नृणाम् ॥ ५ ॥
तात्पर्यमु:
प्राचीनमगु मेहरोगमुलु गलवारलकु चामलु कॊఱ्ఱलु गोधुमुलु उद्दालकमुलु सॆनगलु आरिकलु उलवलु इवि पथ्यधान्यमुलु. अडविधान्यमुलु चेदु गलकूरलु यवान्नमू तेने हितमुलु. देवदारु अरणि वेप चित्रमूलमु खदिरमु अगुरुशोंति अगुरु तॆल्लकावलमु वीटिनि वेरुवेरुगा तेनॆतोकलिपि क्वाथमुलनु चेसि सेविंचिनचो जलप्रमेहमु इक्षुप्रमेहमु मदिराप्रमेहमु...