चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 362, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंआन्ध्रतात्पर्यसहितमु. ३४१
❧ छिन्नादिकूथायमुलु. ❧
श्लो. छिन्नावह्निकषायेण पाताकुरज राकरं, तिक्तां कुष्ठञ्च सञ्चूर्ण्य सर्पि र्मेहे पिबे न्नरः। ११। खादिरपूगक्वाथं क्षौद्राह्वये पिबेत्, अग्निमन्यकषायं तु वसामेहे प्रयोज येत्। १२। पाठाशिरीषदुस्स्पर्श मूर्वाकिंशुकतिन्दुकम्, कपित्थानां भिषक् क्वाथं हस्तिमेहे प्रयोजयेत्। १३। कम्पिल्लसप्तच्छदशा लजानि विभीत काहीतककौटजानि, कपित्थपुष्पाणि च चूर्णितानि क्षौद्रे ण लिह्यात्कफपित्तमेही। १४। सर्वमेहहरा धात्री रसः क्षौ द्रनिशायुतः, कसाय (श्रीफलादारुमुस्तकै र्थवा कृतः। १५। फलत्रिकं दारुनिशां विशालां मुस्तं च निःक्वाथ्य निशांश कल्कम्, पिबे त्कषायं मधुसंप्रयुक्तं सर्वेषु मेहेषु समुत्थि तेषु। १६।
तिप्पतीग चित्रमूलमुल कसायमुलो अगरुशोंठि कोष्ठु इंगुव कटुकि रोहिणी वीटिचूर्णमुनु कलिपि घृतप्र मेहि त्रागवलयुनु. तेल्लचंड्र चंद्र लॊक वीटि कषायमुनु क्षौद्रप्र मेहि त्रागवलयुनु. अग्निमन्यकषायमुनु वसाप्रमेहमुनఁदमु अगरुशोंठि शिरीषमु यवास चाग किंशुकमु तुमिकिचेक्क वॆलग वीटिकषायमुनु हस्तिमेहामुनंदुनु कंपिल्लमु सप्तच्छदमु शालपर्णि तांड्र रोहितलॊड्डि कुटजमु (गिरिमल्लिक) वॆलग रातिपूवु वीटि चूर्णमुनु तेने तो कफपित्तमेहमुनंदुनु सेविंपवलयुनु. उसिरिक रसमु तेनेपसपुतो चेर्चि त्रा गिन यन्नि विधमुलगु मेहमुलु नशिंचुनु. लेनिचो त्रिफलमुलु देवदारुवु तुंग मुस्तलतो कषायमुनु गानि त्रागवलयुनु. त्रिफलमुलु म्रानिपसपु इंद्रवारु णि तुंगमुस्त वीटिकषायमुलो पसपुपॊडिवेसि तेनेतो त्रागिन प्रमेहमु लन्नि युनु नशिंचुनु.
❧ म्रानिपसपु कषायमु. ❧
श्लो. कटं कटेरीमधुक त्रिफला चित्रकै स्समैः, सिद्धः कषा यः पातव्यः प्रमेहाणां विनाशनाः। १७। त्रिफला दारुदार्व्यब्द क्वाथः क्षौद्रेण मेहहा, कुटजासनदार्व्यब्द फलत्रय भवोऽ थवा। १८। त्रिफलालोहशिलाजतु पथ्याचूर्णं च लीढ मेकैकं,