चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

342 చక్రదత్త—౩౪. ప్రమేహాధికారము.

మధునామరాగ్వధరస ఇవ సర్వాన్మేహో న్నిరస్యతి. 19. శాలముష్కక
కమ్పిల్ల కల్క మక్షసమం పిబేత్, ధాత్రీరసేన సక్షౌద్రం సర్వమేహా
హరం పరమ్. 20.

మ్రానిపసపు మధుకము త్రిఫలములు చిత్రమూలములు వీటితో చేసిన కషాయ
ము ప్రమేహములను పోఁగొట్టును. త్రిఫలములు దేవదారు మ్రానిపసపు వీటికషాయమును
తేనెతో త్రాగిన ప్రమేహములు నశించును. లేనిచో కోష్ఠు మ్రానిపసపు దేవ
దారు త్రిఫలములు వీటికషాయమైనను ప్రమేహమును హరించును. త్రిఫలములు మం
డూరము శిలాజిత్తు కరక్కాయలు వీటిచూర్ణమును తేనెతోనాకిన ప్రమేహములు న
శించును. తిప్పతీగెరసము అర్జునపుచెక్క ముష్కను కంపిల్లను వీటికల్కమును అక్ష
మంత త్రాగినను ఉసిరిక రసముతో తేనెను త్రాగినను సర్వమేహములును నశించును.

❧ న్యగ్రోధాద్యచూర్ణము. ❧

శ్లో. న్యగ్రోధోదుంబరాశ్వత్థ స్యోనాకారగ్వధాసనమ్, ఆమ్ర
జంబూ కపిత్థం చ ప్రియాలం కకుభం ధవమ్. 21. మధుకోమధుకం
లోధ్రం వరుణం పారిభద్రకం, పటోలం మేషశృంగీ చ దస్తీ చిత్రక
మాఢకీ. 22. కరంజత్రిఫలా శక్రభల్లాతక ఫలానిచ, ఏతాని సమభా
గాని శ్లక్ష్ణచూర్ణాని కారయేత్. 23. న్యగ్రోధాద్యమిదం చూర్ణం మధు
నా సహ లేహయేత్, ఫలత్రయరసం చాను పిబే న్మూత్రం విశుధ్యతి.
24. ఏతేన వింశతి శ్లేష్మా మూత్రకృచ్ఛ్రాణి యాని చ, ప్రశమం
యాన్తి యోగేన పిడకా న చ జాయతే. 25. న్యగ్రోధాద్య మిదం
హ్యత్ర చామ్రజం త్వస్థి గృహ్యతే. 26.

మఱ్ఱి మేడి రాగి పెద్దమ్రాను ఆమ్లవేతము లేకమామిడి నేరేడు వెలగ ప్రియా
లు అర్జునవృక్షము చంద్ర మధుకము ముల్లంగి లొద్దుగ ఉలిమిరి వేప చేదుపొట్ల
పల్లేరు దంతి చిత్రమూలము ఆఢకి నెమలిఅడ్డు త్రిఫలములు కొడిసెపాల జీడి వీటిని
సమసభాగములునుగా తెచ్చి చూర్ణము చేసి తేనెతో సేవించి తరువాత త్రిఫల
ముల యుదకముతో త్రాగిన మూత్రము శుద్ధమగును. దీనివలన వింశతి మేహములును
శాంతించును. పిడక వ్యాధులు పుట్టనే పుట్టవు. ఇయ్యది న్యగ్రోధాదిచూర్ణము. ఇందు
మామిడి నేరేడును విత్తులు చేర్చవలయును.