भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 370, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 370

आंध्र तात्पर्यसहितमु. ३४९

चोप्पुन भक्षिंपवलयुनु. पालु नीटिपट्टुमृगमूलमांसमु अनुपानमु चेयवलयुनु. वातकफमुल निधि पोगोट्टुनु. कामेरलु पांडुरोगमुलु वापुलु भगंदरमु मूर्च्छ मोहमु विषमु पिच्चि कृत्रिमविषमुलु वीनिबोगोट्टुनु. स्थौल्यमुनु तग्गिंचुनु. पाताळतुल्यमुगा कुक्षिनि चेयुनु. इदि बलकरमु वाजीकरणमुनगु रसायनमु. मुदुतलु तलनेरियुट मुन्नगुवानिं बोगोट्टुनु. संतानप्रदमगुनु. अरटिऊच गंजि ओककूर ओकपंड्लु करीरमु काकरकाय करमर्दकमु अनुसारंतिनि तिनरादु.


❖ त्रिफलाद्य तैलमु ❖

श्लो. त्रिफलातिविषा मूर्वा त्रिवृच्चित्रक वासकैः, निंबारग्वध षड्ग्रंथा सप्तपर्ण निशाद्वयैः । २६ । गुडूचींद्रसुराकृष्णा कुष्ठसर्षपनागरैः, तैल मेभि स्समं पक्वं सुरसादिरसाप्लुतं । २७ । पानाभ्यंजन गंडूष नस्यवस्तिषु योजितं, स्थूलतास्य कंड्वांदीन् जयेत्कफकृता न्गदान् । २८ ।

तात्पर्यमु: त्रिफलमुलु अतिवस चागफलमु तेल्लतेगड चित्रमूलमु अड्डसरमु निंबमु अम्लवेतसमु वस पाताळपसपु म्रानिपसपु तिप्पतीगे कोडिसेपालवित्तुलु पिप्पळ्ळु कोष्ठु आवालु शोंति वीटिकल्कमु सुरसादिगणरसमु वीटितोँ दैलमुनु पक्वमु चेसि त्रागवलयुनु. अभ्यंजनमु गंडूषमु (पुक्किलिंत) वस्तिकर्ममु वीटियंदु नुपयोगिंपवलयुनु. वार्धकमु मांद्यमु गज्जि मुन्नगुरोगमुलनु जयिंचुनु.


❖ शिरीषादिप्रलेहमु ❖

श्लो. शिरीषलामज्जक हेमलोध्रै स्त्वग्दोषसंस्वेदहरः प्रहर्षः, पत्रांजलौहभयचंदनानि शरीरदौर्गंध्यहरः प्रदेहः । २९ । वासादलरसालेपा च्छंखचूर्णेन संयुतः, बिल्वपत्ररसै र्वापि गात्र दौर्गंध्यनाशनः । ३० । हरीतकीलोध्रमरिष्टपत्रंचूतत्वचो दाडिमवल्कलं च, एषोंगरोगः कथितोऽंगनानां जंघाकषायश्च नराधिपानां । ३१ । दलजललघुमलयभव विलेपनं हरति देहदौर्गंध्यं, विमलारनाळसहितं पीत मिवालंबुषाचूर्णं, ३२ । गोमूत्रपिष्टं विनिहंति कुष्ठं, वर्णोज्वलं गोपयसा च युक्तं, कच्छ्वादि दौर्गंध्यहरं पयोभिः शस्तं वशीकृद्र