376 చక్రదత్త—౪౦. గళగణ్డాధికారము.

యవక్షారము అజమోద వీటిచూర్ణమును కొంచెమంత వేడినీటితో త్రాగినచో బ్రధ్నరోగములు నశించును. గోధుమకల్కమును గాని ఆండుగ కల్కమును గాని మేకపాలతోనూరి వెచ్చజేసి లేపనచేసిన బ్రధ్నశూలలునశించును. అప్పుడు (క్రొత్తగా) చచ్చిన కాకియందు బ్రధ్నమును రెండుగడియలుంచినచో వెంటనే రోగమునశించును. జీలకఱ్ఱ బోడతరము కోష్ఠు గోధుమలు రేగుపండ్లు వీటిని సమానభాగములను గంజితోనూరి పట్టించినను బ్రధ్నరోగములు నశించును.

బృహత్సైంధవతైలము.

శ్లో. సైన్ధవం మదనం కుష్ఠం శతాహ్వాం నిచులః వచామ్, హ్రీబేరం మధుకం భార్గీ దేవదారు సనాగరం. 26.
కట్ఫలం పౌష్కరం మేదాం చవికం చిత్రకం శఠీం, విడంగాతివిషే శ్యామాం రేణుకాం నలినీం స్థిరాం. 27.
బిల్వాజమోదైక్యాష్టాంచ దంతీ రాస్నే ప్రపిష్య చ, సాధ్యమేరండజం తైలం తైలం వాతవికారనుత్. 28.
బ్రధ్నోదావర్తగుల్మార్వః ప్లీహమేహాఢ్యమారుతాన్, అనాహమశ్మరీంచేవ హన్యాత్తదనువాసనాత్. 29.
ఘృతం సౌరేశ్వరం యోజ్యం బ్రధ్నవృద్ధినివృత్తయే. 30.

సైంధవలవణము ఉమ్మెత్తికాయ కోష్టు పిల్లిపీచర నీటిప్రబ్బలి వస కురువేరు యష్టిమధుకము గంటుభారంగి దేవదారువు శొంతి గుమ్ముడు పుష్కరమూలము మేద చవ్యము చిత్రమూలము కచ్చూరము వాయువిడంగములు అతివస నల్లతెగడ రేణుకబీజములు నీలి శాలిపర్ణి మారేడు అజమోద పిప్పళ్లు దంతి సన్నరాస్న వీటిని నూరి ఆముదముతో సిద్ధముచేసి సేవించిన వాతవికారములు నశించును. బ్రధ్నము ఉదావర్తము గుల్మము మూలరోగము ప్లీహరోగము ప్రమేహము ఆఢ్యవాతము అనాహము మున్నగువాటిని నిది అనుపానమాత్రముననే పోగొట్టును. బ్రధ్నరోగమును వృద్ధిరోగమును తొలగించుటకు సౌరేశ్వరఘృతమునైనను ప్రయోగింపవలయును.

ఇట్లు చక్రదత్తయందు వృద్ధివధికారప్రకరణము ముగిసెను.

---

౪౦. గళగణ్డాధికారము.

గళగండమునకు యవముద్గాది ప్రయోగములు.

శ్లో. యవముద్గపటోలాని కటురూక్షం చ భోజనం, ఛర్దిం నరక్తముక్తిం చ గళగండే ప్రయోజయేత్, 1.
తండులోదకపిష్టేన