भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 399, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 399

378
चक्रदत्त — ४०. गलगण्डाधिकारमु.

यत्. 13. उपर्युपरि तच्छिन्द्याद्गलगण्डे शिरात्रयम्, विडंगक्षार सिंधूग्र रास्नाग्निव्योवदारुभिः. 14. कटुतुंबीफलरसैः कटुतैलं विपाचयेत्, चिरोत्थमपि नश्येत गलगंडं निवारयेत्. 15.

पक्वमैन चेदुसोरकायलो नालुगुरोजुलुंचिन नीटिनि गानि कल्लुनु गानि त्रागि पथ्यभोजनमुఁ जेसिनचो गलगंडमुलु नशंचुनु. कट्फलचूर्णमुनु नल्लदिंतेनतो नूरी गानि श्वेतगोकर्णि वेळ्लरसमुलो नेयुनि वेसिकोनि त्रागिनागानि गलगंडमुलु नशंचु. नुंदूरमु मेकमात्रमु कुंडलो नुंचि ओक नेलयैन पिम्मतपोग बयतिकिरानट्लु दग्धमु चेयवलयुनु. पिम्मुट तेनेलोఁ गलिपि दीनिनि सेविंचिन गलगंडमुलकु मिक्किलीहितमगुनु. रेंडुचेवुल वेलुपलि संधुल नडुमुनु समीपमुननु मीदనుగల नाडुलनु मूडिटिनैननु भेदिंपवलयुनु. वायुकिविडंगमुलु यवक्षारमु सैंधवलवणमु सन्नरास्ना वस चित्रमूलमु शोण्ठि मिरियमुलु पिप्पळ्लु देवदारुवु चेदुसोरकरसमु वीटिलो ఆవనూనెను पक्वमुचेसि नस्यविधि चेसिननु गलगंडमुलु नशंचुनु.

❧ अमृताद्याघृतमु. ❧

श्लो. तैलं पिबेच्चामृतवल्लीनिंबहिंस्राह्वया वृक्षकपिप्पलीभिः, सिद्धं बलाभ्यां च सदेवदारु हिताय नित्यं गलगंडरोगी. 16. माक्षिकाह्वयः सकृत्पीतः क्वाथो वरुणमूलजः, गंडमालां निहन्त्याशु चिरकालानुबंधिनीम्. 17. पिष्टा ज्यैष्ठाम्बुना पेयाः कांचनारत्वचः शुभाः, विश्वभेषजसंयुक्ता गंडमालापहाः पराः. 18. आरग्वधशिफाक्षिप्रं पिष्ट्वा तंडुलवारिणा, सम्यङ्नस्यप्रलेपाभ्यां गंडमालां समुद्धरेत्. 19. गंडमालामयार्तानां नस्यकर्मणि योजयेत्, निर्गुण्ड्या श्च शिफां सम्यग्गवारिणा परिवेष्टिताम्. 20.

तिप्पतीगे वेप आम्लवेतमु पिप्पळ्लु चिन्नमुत्तुवपुलगमु पेद्दमुत्तुवपुलगमु देवदारुवु वीटितो सिद्धमुचेसिन तैलमुनु गलगंडरोगि त्रागवलयुनु. उलिमिरीवेळ्ल कषायमुलो तेनेनु वेसिकोनि येकमारु त्रागिन चालारोजुलनुंडि युंडिन गलगंडमुलुनు నశించును. कांचनारचूर्णमुनु बिय्यपुकडुगुतो शुण्ठिचूर्णमुनु वैचिकोनि त्रागिन गलगंडमुलु नशंचुनు. आम्लवेतसपुवेळ्लनु बिय्यपुनीळ्लతో