चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

३८८ చక్రదత్త—४२. విద్రధ్యధికారము.

-- విడంగాదిచూర్ణము. --

श्लो. विडङ्गमरिचार्केषु नागरे चित्रके तथा । ३१ ।
भद्रादार्व्येलकाख्येषु सर्वेषु लवणेषु च, तैलं पक्वं पिबे द्वापि श्लीपदानां निवृत्तये ॥ ३२ ॥

वायुविडंगमुलु मिरियमुलु अर्कपत्रमु शोंठि चित्रमूलमु तुंगमुस्तेलु म्रानिपसपु एलकुलु लवणमुलु वीटियन्दु पक्वमुचेसिन तैलमुनु सेविंचिननु श्लीपदमुलनु पोगोट्टुनु.

इट्लु चक्रदत्तयन्दु श्लीपदाधिकारप्रकरणमु मुगिसेनु.

---

४३. విద్రధ్యధికారము.

-- విద్రధికి సామాన్యోపాయములు. --

श्लो.
जलौकापातनं शस्तं सर्वस्मिन्नेव विद्रधौ, मृदुर्विरेको लङ्घनं स्वेदः पित्तोत्थं विना ॥ १ ॥
वातघ्नमूलकल्कैस्तु वसातैलयुतैः शृतैः, सुखोष्णो बहुलो लेपः प्रजोज्यो वातविद्रधौ ॥ २ ॥
स्वेदोपनाहः कर्तव्यः शिग्रूमूलसमन्विताः, यवगोधूममुद्गैश्च सिद्धाः पिष्टैः प्रलेपयेत् ॥ ३ ॥
विलीयते क्षणेनैव मपक्वश्चैव विद्रधिः, पुनर्नवादारुविश्वदशमूलाभयाम्भसा ॥ ४ ॥
गुग्गुलुं रुबुतैलं वा पिबेन्मारुतविद्रधौ, पैत्तिकं शर्करालाजामधुकैः शारिवायुक्तैः ॥ ५ ॥
प्रदिह्यात् क्षीरपिष्टैर्वा पयस्योशीरचन्दनैः, पिबेद्वा त्रिफलाक्वाथं त्रिवृत्कल्कसमन्वितम् ॥ ६ ॥
पञ्चवल्कलकल्केन घृतमिश्रेण लेपनम्, यष्ट्याह्वशारिबादूर्वानलमूलैः सचन्दनैः ॥ ७ ॥
क्षीरपिष्टैः प्रलेपस्तु पित्तविद्रधिकान्तये, इष्टकासिकतालोहगोशकृत्तुषपांशुभिः ॥ ८ ॥
मूत्रपिष्टैश्च सततं स्वेदयेच्छ्लेष्मविद्रधिम्, दशमूलकषायेण सस्नेहनरसेन वा ॥ ९ ॥
शोथं व्रणं वा कोष्णेन सशूलं परिषेश्च...