भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 414, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 414

आन्ध्र तात्पर्यसहितमु. ३९८

॥ निम्बपत्रलेपादुलु ॥

श्लो. निम्बपत्रं तिलादन्ती त्र्यन्तैन्धवमाक्षिकम्। २७। दुष्टव्रणप्रशमनोलेपः शोधनकेसरी, एकंवा शारीबामूलं सर्वव्रणविशोधनः। २८। पटोलं तिलयष्ट्याह्वत्रिवृद्दन्ती निशाह्वयं, निम्बपत्राणि चालेपः सपटु व्रणशोधनः। २९। त्रीफलाखदिरोदार्वी न्यग्रोथादिबलाकुशाः, निम्बकोलकपत्राणि कषायः शोधने हितं। ३०। अनेन पूतिमांसानां मांसस्थान मारोहताम्, कल्क संरोपणः कार्य स्तिलानां मधुकान्वितः। ३१। निम्बपत्र मधुभ्यां तु युक्त स्संशोधनः स्मृतः, पूर्वाभ्यां सर्पिषा वापि युक्त श्चा प्यपरोहणः। ३२। निम्बपत्र तिलैः कल्को मधुना तुतशोधनः, रोपणः सर्पिषा युक्तो यवकल्के प्ययं विधिः। ३३। निम्बपत्रघृतक्षौद्रदार्वीमधुकसंयुता, वर्ति स्तीलानां कल्को वा शोधये द्रोपये द्व्रणम्। ३४।

वेपाकु नुव्वुलु दन्ति तेल्लतेगड सैन्धवलवणमु तेने वीटिनि नूरी लेपन चेसिन गायमुनुमान्पुनु. शोधनचेयुटलो सिंहमुतो निदिसाटि यैनट्टिदि. लेदा लमुनु ओक्क मनुबालवेळ्लै सर्वगर्नमगु गायमुनु शोधिम्पगलुगुनु. चेदुपोट्ल तिललु मधुकमु तेल्ल तेगड पसुपु म्रानिपसुपु वेपाकु उप्पु वीटिनिनूरी लेपन चेसि न गायमुनु शोधिञ्चुनु. त्रिफलमुलु काचु म्रानिपसुपु न्यग्रोथादिगणपुटौषध मुलु मुत्तुवपुलगमु कुशले वेपआकुलु वीटीकषायमु शोधन चेयुटलो हित करमु. दुर्गन्धमै मांसमु लेक मांसस्थानमुन नंकुरमुले लेनि गायमुलकु नुव्वुलकल्कमुलो तेनेगलपि पट्टुवेयवलसिनदि. वेपआकुलनु तेनेतो नूरीवै चिन व्रणमुनु संशोधिञ्चुनु. नेतीतोकलिपिन रोपणमगुचुण्डुनु. यवकल्कमु नन्दु गूड निदिये पद्धति. वेपआकुलु नेयि तेने म्रानिपसुपु मधुकमु वीटि तो नुव्वुलनु वत्तिचेसि गानि कल्कमु चेसि गानि युपयोगिञ्चिन गायमु लनु शोधिञ्चुनु. अंकुरमुलनु कूड पुट्टिञ्चुनु.

॥ सप्तदलदुग्धादुलु ॥

श्लो. सप्तदलदुग्धकल्कः शमयति दुष्टव्रणं प्रलेपेन, मधुयुक्ता शरपुंखा सर्वव्रणरोपणी कथिता। ३५। मानुषशिरःकपालं तदस्थि वा लेपयेत् मूत्रॆण, रोपण मिदं क्षतानां योगशतै

५०