चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 415, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें396 चक्रदत्त—४३. व्रणशोधाधिकारमु.
ग्निदग्धमुलगु व्रणमुलु नशिंचुनु. अप्पुडु नलिकुपडि बाध गलिगिंचु गायमुलकु मधुककल्कमुनु नेतिथो चेर्चि कोंचेमु वेच्चबॆट्टि सेचनमु जेयवलयुनु. आगंतु व्रणमुल नॆऱिंगि वैद्युडु तेने गलिपिन नेयि मुन्नगुशीतलक्रियलनु प्रयोगिंपवलयुनु. मंचिपोक नॊकदानिनि आवुनेतिथो नूरी दिनमुनु लेपनचेसिन आगंतुकव्रणमुलुमानुनु. कोंचॆमैननु संदियमुलेदु. उत्तरेणु पसरुनु पिंडिन अप्पटिकप्पुडु रक्तस्रावमु आगिपोवुनु. कर्पूरमुनु नेतिलोकोट्टिनचो तत्कालमुनंदलि शत्रुघातमुलु मानुनु. वॆंपलि गुरीवॆंडआकु तोलिचूरी गेदॆयॊक्क पेड लज्जावंति इवियुन्निय्युनु प्रत्येकमु तत्कालक्षतमुलनु मान्पुनु. कुक्कनालिकनु चूर्णमु चेसि रुद्दिन तत्काळमे चर्ममंकुरिंचुनु. चक्रतैलमु गायमुलकु वेधलकु रोपणमनिचॆप्पंबडिनदि. यवक्षारमुनु तिनि गायमुपै नि सन्नरेगुचॆट्टु मूलमुतो नॊकमुद्दानूरिपॆट्टिनचो नशंचिनदैननु मुटिलवॆलुवडि वच्चुनु. मुय्याकुपॊन्न वेर्लनु लेपन चेसिननु तॆल्लदिंडॆन वेर्लनु लेपनचेसिननु तत्कालक्षतमुलु तोलगि सुखमुलु कलगुनु.
-- कषाय लेपादुलु. --
श्लो. कषायशीतमधुराः स्निग्धा लेपादयो हिताः, आमाशयस्थे रुधिरे वमनं सद्य मुच्यते. ५७.
पक्वाशयस्थे देयं च विरेचन मसंशयः, क्वाथोवंशत्वगेरंड श्वदंष्ट्राश्मभिदा कृतः. ५८.
सहिङ्गुसैन्धवः पीतः कोष्ठस्थं स्रावये दसृक्, यवकोलकुलत्थानां निस्स्नेहेन रसेन च. ५९.
भुञ्जीतान्नं यवागूं वा पिबे त्सैन्धवसंयुतां, अत्यर्थ मस्रं स्रवति प्रायशो यत्र पीड्यते. ६०.
ततो रक्तक्षया द्व्रणौ कुपिते तिरुजाकरे, स्नेहपानं परिषेकं स्नेहलेहोपनाहनं. ६१.
स्नेहवस्तिं च कुर्वीत वातघ्नौषधसाधितं, इति साप्ताहिको प्रोक्तः सद्योव्रणहितो विधिः. ६२.
सप्ताहा त्परतः कुर्या च्छारीरव्रणतिक्रियां, करञ्जारिष्टनिर्गुण्डीरसो हन्या द्रणक्रिमीन्. ६३.
कलायविदलीपत्नं कोषाम्रास्थि च पूरणात्, सुरसादिरसै स्सेको लेपनः स्वरसेन वा. ६४.
निम्बसम्पकजात्यर्क सप्तपर्णाश्वमारकाः, क्रिमिघ्ना मूत्रसंयुक्ता स्सेकालेपनधावनैः. ६५. प्रक्षाल्यमानंषीम्य