भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 423, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 423

४०२ चक्रदत्त—४४. नाडीव्रणाधिकारमु.


मनश्शिलादि लेपमुलु.

श्लो. मनश्शिलाले मंजिष्ठा सलाक्षा रजनीद्वयं, प्रलेपस्स घृतक्षौद्र स्त्वग्वीशुद्धिकरः परः. ९८.

अयोरज स्सकासीसं त्रिफला कुसुमानि च, प्रलेपः कुरुते कार्ष्ण्यं सर्वएव नवत्वचि. ९९.

कालीयकरताम्रास्थि हेमकालारसोत्तमैः, लेप स्सगोमयरसः सवर्णकरणः परः. १००.

चतुष्पदां हि त्वग्रोमखुरशृङ्गास्थिभस्मना, तैलाक्ता चूर्णिता भूमि र्भवे द्रोमवती पुनः, व्रणग्रन्धिं ग्रन्धिवच्च जयेत् क्षारेण वा भिषक् . १०१.

मनश्शिल हरिदळमु मंजिष्ठमु लक्क पसुपु म्रानिपसुपु नेयि तेने वीटितो नगु लेपमु चर्ममुनु शुद्धिचेयुनु. लोहचूर्णमु कासीसमु त्रिफलाकुसुममुलु वीटिलेपमु क्रोत्तचर्ममुनुपुट्टिंचुनु. म्रानिपसुपु मामिडिटेंकलु कांचनमु मंजिष्ठमु वीटिरसमुलतो नगु तैलमुनुपूसिननु रोममुलु दट्टमुगा मोलचुनु. मऱियु नीव्रणग्रंथुलनु ग्रंथुलकवलेने वैद्युडु चिकित्सचेसि जयिंपवलयुनु.

इट्लु चक्रदत्तयंदु व्रणशोधाधिकार प्रकरणमु मुगिसेनु.


४४. नाडीव्रणाधिकारमु.

नाडीव्रणमुन कुपायमुलु.

श्लो. नाडीनां गति मन्विष्य शस्त्रेणापात्य शस्त्रवित्, सर्व व्रणक्रमं कुर्या च्छोधनं रोपणादिकं. १.

नाडीं वातकृतां साधु पातितां लेपये द्भिषक्, प्रत्यक्पुष्पीफलयुतै स्तिलैः पिष्टैः प्रलेपयेत् . २.

पैत्तिकीं तिलमंजिष्ठा नागदन्तीनिशायुगैः, श्लैष्मिकीं तिलयष्ट्याह्व निकुम्भारिष्ट संभवैः. ३.

शल्यजां तिलमध्वाज्यैः लेपये च्छिन्न शोधितां. ४.

आरग्वधनिशा काला चूर्णाम्मध्वाज्यसंयुताः, सूत्रवर्ति र्व्रणे योज्या शोधनी गतिनाशिनी. ५.

घोण्टाफलत्वङ्मदनात्फलानि पूगस्यच त्वक् लवणं च मुख्यं, स्नुह्य