चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్రతాత్పర్యసహితము. 417

లాలే గృహధూమవలా కాసీసలోధ్రార్జునముస్తసజ్జాః. 9. ఇత్యర్ధభాగైర్విహితాః షడేతే గోపిత్తపిష్టాః పునరేవ పిష్టాః, సిద్ధాః పరం సర్షపతైలయుక్తా శ్చూర్ణప్ర దేహః భిషజా ప్రయోజ్యాః. 10. కుష్ఠాని కృచ్ఛ్రాణి నవం కిలాసం సురేంద్రలుప్తం కిటిభం సదద్రుం, భగందరార్శాంస్యపచీం సపామాం హన్యుః ప్రయుక్తా అచిరా న్నరాణాం. 11.

తెల్లతెగడ దంతి త్రిఫలములు వీటితో విరేచనమున కిప్పించవలయును. నిర్గతాస్రదోషులకు సంశోధితమగు ఆమాశయము గలవారికి కుష్ఠురోగములకు ఇట్టి లేపమును ప్రయోగించిన శీఘ్రముగా సిద్ధి యగును. మనశ్శిల హరిదాలము మిరియములు తైలము జిల్లేడుపాలు వీటిలేపము కుష్ఠులను హరించును. నెమలిఅడుగువిత్తులు బావంచాలవిత్తులు కొష్ఠు వీటిని గోమూత్రముతో నూరి లేపన చేసిన కుష్ఠువులకు మంచిది. ఆమ్లవేతపు ఆకులను మజ్జిగతో కాకమాచి మహోహపుఆకులు నూరి గన్నేరురసముతో తైలమును తడిపి ఉద్వర్తనము (నలుగు) పెట్టింపవలయును. రేలచెక్క నెమలియడుగు అడ్డసరము తిప్పతీగె ఉమ్మెత్తకాయ పసపు మానిపసపు మారేడు భుజపత్రము ఉల్లిగడ్డ దిరిసెం నీలి గుగ్గులు అనఁగ కాను శ్వేత మరువము కోష్టు సప్తపర్ణ పీలు కుష్ఠము జాజిచిగుళ్లు వస రేణుకబీజములు తెల్లతెగడ దంతి హరితాళము ఇంటిబూజు ఏలకులు కాసీసము లొద్దుగ అర్జునము తుంగముస్తలు వీని అర్థ అర్థ శ్లోకములలో చెప్పినరీతి ఆరు చూర్ణములు చేసి గోపిత్తముతో ముద్ద జేసికొని ఆవనూనెతో చేర్చి లేపన చేయవలయును. కష్టసాధ్యములగు కుష్ఠులు మున్నగునవి దీనిచే నశించును.

— ౦౦ మనశ్శిలాదితైల ప్ర దేహములు. ౦౦ —

శ్లో. మనశ్శిలా త్వక్కుటజా త్త్వకుష్ఠా త్సలోమశః సైడగజః కరంజః, గ్రంధిశ్చ భార్గ్యః కరవీరమూలం చూర్ణాని సాధ్యా నిజతుంగదోకేన. 12. పలాశనిర్వ్యూహరసేనవాపి క్షీరోద్ధృతా న్యాఢక సంమితేన, దర్వీప్ర లేపం ప్రవదంతి లేప మేతత్పరం కుష్ఠవినాశనాయ. 13. కుష్ఠం హరిద్రే సరసం పటోలం నింబోఽశ్వగంధే సురదారు శిగ్రు, ససర్షపం తుంబురుధాన్యచవ్య చండా శ్చ దూర్వాశ్చ సమాని కుర్యాత్. 14. తైస్తక్రయుక్తైః ప్రథమం శరీరం తైలాక్త ముద్వర్తయితుం యతేత, తథాస్య కండూః పిడకాః సకోఠాఃకుష్ఠాని శోధాశ్చశమం ప్రయాంతి.15.

58