चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 441, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें४२० चक्रदत्त—४९. कुष्ठाधिकारमु.
कुष्ठादि लेपमुलु.
श्लो. कुष्ठं मूलकबीजं प्रियङ्गुन सर्षपा स्तथा रजनी, एत त्केसरकुष्ठं निहन्ति बहुवार्षिकं सिध्म. २९. नीलकुरंटकपत्रं स्वरसेनालिप्य गात्र मतिबहुशः, लिम्पे न्मूलक बीजै स्तक्रै र्ग्रथिद्धि सिध्मनाशाय. ३०. चक्राह्वयं स्नुहीक्षीरभावितं मूत्रसंयुक्तं, रवितप्तं हि किञ्चित्तु लेपना त्किटिभापहम्. ३१. आरग्वधस्य पत्राणि आरनाळेन पेषयेत्, दद्रूकिटिभकुष्ठानि हन्ति सिध्मानमेव च. ३२. बीजानिवा मूलकसर्षपाणां लाक्षारजन्या प्रपुन्नाडबीजं. ३३. श्रीवेष्टकव्योषविडंगकुष्ठं पिष्ट्वा च मूत्रेण तु लेपनं स्यात्, दद्रूणि सिध्मं किटिभानि पामां कापालकुष्ठं विषमंच हन्यात्. ३४.
कोष्टु मुल्लंगिवित्तुलु प्रेंखणमु आवालु पसुपु वीटिनि नूरी लेपनचेसिनचो अनेकमुलु पिंड्लनुंडि वच्चुचुन्न सिध्मरोगमुनु नशिंचुनु. नल्लगोरिंटरसमुतो मुल्लंगिवित्तुलनु नूरी मज्जिगकलिपि पूसिनचो सिध्मलु नशिंचुनु. दिंटेननु जेमुडुपाललो भावनचेसि गोमूत्रमुलोनेंडलो नेंडिंचि नूरी पूसिननु, रेलपूवुलनु गंजितोनूरी पूसिननु दद्रुकिटिभकुष्ठमुलु नशिंचुनु. सिध्मलनु निवर्तिंचुनु. मुल्लंगिगिंजलनु आवालु लक्कपसपु तिंटेनगिंजलु वीटिनीन्नी श्रीवेष्टकमु वायुविडंगमुलु चेंगल्वकोष्टुलनु गोमूत्रमुतो नूरी पूसिनचो दद्रुरोगमुलु सिध्मलु किटिभरोगमुलु पाम कपालकुष्ठमु इय्यवि नशिंचुनु.
विडङ्गादिलेपनमुलु.
श्लो. एडगजकुष्ठ सैंधव सौवीरसर्षपैः क्रिमिघ्नैश्च, क्रिमिसिद्ध दद्रुमण्डल कुष्ठानां नाशनो लेपः. ३५. स्नुक्काण्डे सर्षपात्कल्कः कुकूलानालपाचितः, लेपा द्विचर्चिकां हन्ति रागवेग इव त्रपाम्. ३६. स्नुक्काण्डे सुषिरं दग्ध्वा गृहधूमं ससैंधवम्, अस्थ्नामूत्रं तैलयुक्तं लेपा द्धन्ति विचर्चिकाम्. ३७. एडगजतिलसर्षप कुष्ठमागधिका लवणत्रयमस्तु, पूतिकृतं दिवसत्रय मेतद्धन्ति विचर्चिका दद्रुनकुष्ठं. ३८. उन्मत्तकस्य बीजेन मानाक हतवारिणा, कटुतैलं विपक्तव्यं शीघ्रं हन्या द्विपादिकाम्. ३९. नारिकेळोदके न्यस्ता स्तंडुलाः पूतितां गताः, लेपा द्विपादिकां