चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 442, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंఆంధ్రతాత్పర్యసహితము। ४२१
घ्नन्ति चिरकालानुबन्धिनीम् ॥ ४० ॥
सर्जरेसः सिन्धुसम्भव-गुड-मधु-महिषाक्ष-गैरिकं सघृतम् ।
सिक्थकमेतत्पक्वं पादस्फुटनापहं सिद्धम् ॥
अविल्गुजं कासमर्दं चक्रमर्दं निशायुतम् ॥ ४१ ॥
माणिमन्थेन तुल्यांशं मस्तुकाञ्जिकपेषितम् ।
कच्छूं कण्डूं जयत्युग्रं सिद्ध एष प्रयोगराट् ॥ ४२ ॥
कोमलं सिंहास्यदलं सनिशं सुरभिजलेन सम्पिष्टम् ।
दिवसत्रयेण नियतं क्षपयति कच्छूं विलेपनतः ॥ ४३ ॥
तिलबीजगिञ्जमु कोष्ठु सैन्धवलवणमु सौवीराञ्जनमु आवालु वीनिनि नूरि लेपन चेसिन क्रिमिसिद्ध दद्रु कुष्ठुलु नशिञ्चुनु। जेमुडु पालकाडलनु आवाळतो नूरि कोलदिपाटि नेगमीद कल्कमुचेसि लेपनचेसिनचो विचर्चिकलु नशिञ्चुनु। इण्टिबूडु तैलमुतो नूरि पूसिननु विचर्चिकलु नशिञ्चुनु। तिलबीजवित्तुलु नुव्वुलु आवालु कोष्ठु लवणमुलु मूडुनु नूरि पूसिनचो पूतिगन्धमु गलविचर्चिकलुनु दद्रुवुलुनु कुष्ठरोगमुलुनु नशिञ्चुनु। उम्मेत्तगिञ्जलनु नूने कन्द वीटिनिक्षारोदकमुलतो कलिपि कटुतैलमुनु सिद्धमुचेसि पूसिनचो विचर्चिकलु नशिञ्चुनु। एडनीटिकायललो बिय्यमु नानबेट्टि मरिगिनतर्वात नूरि पूसिननु दद्रुवुलु कुष्ठुवु विचर्चिकलुनु नशिञ्चुनु। सर्जरसमु सैन्धवलवणमु बेल्लमु तेने मैसाक्षिगुग्गिलमु वीटिनि नेतिथोनूरि पूसिननु सिक्तकमुलु हरिञ्चुनु। बावञ्चालु पसुपु तिलबीजगिञ्जलनु नूरिपूसिननु कच्छूकण्ड्वादुलु नशिञ्चुनु। अड्डसरमुयोक्क लेतआकुरसमुतो पसपुनु नूरि पूसिनप्पटिकिनि मूडु रोजुललो कच्छुवुलु नशिञ्चिपोगलवु। इय्यदि सिद्धक्रिय यनियु नेरुङ्क वलयुनु।
गोमूत्रपानादुलु
श्लो.
हरिद्राकल्कसंयुक्तं गोमूत्रस्य पलद्वयम् ।
पिबेन्नरः कामचारी किच्छूपामाविनाशनम् ॥ ४४ ॥
शोथपाण्ड्वामयहरी गुल्ममेहकफापहा ।
कच्छूपामाहरी चैव पथ्या गोमूत्रसाधिता ॥ ४५ ॥
पिबति सकटुतैलं गण्डपाषाणचूर्णं रविकिरणसुतप्तं पावलो यः पलार्धम् ।
त्रिदिनतदनुसिक्तः क्षीरभोजी च शीघ्रं भवति कनकदीप्त्या कामयुक्तो मनुष्यः ॥ ४६ ॥
कण्डुपामुल गोमूत्रमुलो हरिद्राकल्कमुनु चेर्चिकौनि कामचारि यगु वाडु त्रागनेनि कच्छुवु पाम नशिञ्चुनु। गोमूत्रमुलो साधिञ्चिन कर...