चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

422 చక్రదత్త—౮౯. కుష్ఠాధికారము.

కాక్కాయలు శోధ పాండురోగము గుల్మము ప్రమేహము మున్నగువానిని పోగొట్టును. గంధపాషాణచూర్ణమును ఆవనూనెలో కలిపికొని సూర్యకిరణములతో పక్వముచేసి అరపలము చొ॥ పామవ్యాధి గలవాడు త్రాగవలయును. దానితోనే సేకమును చేయవలయును. పాలనే త్రాగుచుండవలయును. ఇట్లైనచో బంగరువంటి కాంతి గలవాడగును.

హరిద్రాలేపము.

శ్లో. నిశాసుధారగ్వధ కాకమాచీ పత్రై స్సదార్వీప్రపునాడబీజైః,
తక్రేణ పిష్టైః కటుతైలమిశ్రైః పామాది శూద్వర్తన మేతదిష్టం. 47.

సిందూరమరిచచూర్ణం మహిషీనవనీతసంయుతం బహుశః,
లేపా ద్వినిహన్తి పామాం తైలం కరవీరసిద్ధం వా. 48.

మాంసీ చందనసంపాక కరంజారిష్టసర్షపమ్,
శశీకుటజదార్వ్యబ్దం హన్తి కుష్ఠమయం గణః. 49.

భల్లాతకద్విపిసుధార్కమూలం గుంజాఫలం త్ర్యూషణశంఖచూర్ణమ్,
తుత్థం సకుష్ఠం లవణానిపంచ క్షారద్వయం లాంగలికాం చ పక్త్వా. 50.

స్నుహ్యర్కదుగ్ధేషున మాయసస్థం శలాకయా తం విదధీత లేపమ్. 51.

కుష్ఠే కిలాసే తిలకాలకే చ అశేషదుర్నామసు చర్మకీలే,
విషవరుణహరిద్రాచిత్రకాగారధూమ, మనిలమరిచదూర్వాః క్షీరమర్కస్నుహీభ్యాం. 52.

దహతి పలితమాత్రా త్కుష్ఠజాతీ రశేషాః,
కులిశ మివ సరోషా చ్చక్రహస్తాద్విముక్తమ్.

---

సుధత్తు జనుము రేల కానుంచి వీటిఆకులను తగిరెవిత్తులు నీటిని_మజ్జిగతో నూరి తైలములో కలిపి పామాదిరోగములందు మర్దించుట మంచిది. సిందూరము మిరియములచూర్ణమును గేదెనేతిలో కలిపిగాని గన్నేరుతో సిద్ధముచేసిన తైలమును గాని లేపన చేసిన పామ నశించును. జీడివిత్తులు చిత్రమూలము జెముడుచెక్క జిల్లేడుచెక్క చిరిసెనగ శొంతి మిరియములు పిప్పళ్లు శంఖచూర్ణము మైలుతుత్తము కోష్ఠు పంచలవణములు వీటిని గంగ శమములోవైచి జెముడు జిల్లేడు పాలతో పక్వము చేసి గడ్డగట్టిన పిమ్మట లేపన చేయవలయును. కుష్ఠము కిలాసము మూలరోగము మున్నగునవి నశించును. ఇందు విషము వరుణపసపు చిత్రమూలము ఇంటిబూజు మిరియములు గరిక