भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 447, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 447

426 चक्रदत्त — ५०. कुष्ठाधिकारमु.

शुद्धतनुर्धीमान्योजयेच्च शुभे दिने ॥ ७९ ॥ मधुना तिक्तहविषा खदिराशनवारिणा । लेह्यं मुस्ताम्बुना वापि कोलवृद्ध्या पलं पिबेत् ॥ ८० ॥ जीर्णे च भोजनं कार्यं स्निग्धं लघुहितं च यत् । विचर्चिकोदुम्बरपुण्डरीककपालदद्रूकिटिभालसादने । शतारुविस्फोटविसर्पपामां कफप्रकोपं त्रिविधं किलासम् ॥ ८१ ॥ भगन्दरश्लीपदवातरक्तं जातान्यथो नाडीव्रणशीर्षरोगान् । सर्वान्नृमेहान्नृपदरांश्च सर्वान् दंष्ट्राविषं मूलविषं निहन्ति ॥ ८२ ॥ स्थूलोदरः सिंहकृशोदरश्च सुश्लिष्टसन्धिर्दृढनोपयोगात् । समोपयोगादपि ये दशघ्नी सर्पादयो यान्ति विनाशमाशु ॥ ८३ ॥ जीवेच्चिरं व्याधिजराविमुक्तः शुभे रतः चन्द्रसमानकान्तिः ॥ ८४ ॥

पञ्चनिम्बमुल पुष्पमुलनु फलकालमुलॊ फलमुलनु चॆक्करनु वेळ्लनु रॆंडु रॆंडु भागमुलुगा तॆच्चि त्रिफलमुलु शोंति मिरियमुलु पिप्पळ्लु ब्राह्मी पल्लेरु जीडी चित्रमूलमु वाराहीकंद तिप्पतीग वीटिनि समानभागमुलुगा चेकोनवलयुनु. पसपु मानिपसपु बावंचि आरे कंडरचक्कर कोष्ठु इंद्रयवमु अगरुशोंति वीटि चूर्णमुनु अंदु कलुपवलयुनु. काचु वेगिचॆक्क निंबमु वीटिकषायमुनंदु एडुवारमुलु भावनचेसि पञ्चनिम्बमुलनु गुंटगलकराकु रसमुलॊ भावनचेयवलयुनु. पिम्मट स्निग्धमुनु शुद्धमुनु नगु शरीरमुगलवाडु शुभदिनमुनंदु दीनिनि प्रयोगिंपगावलयुनु.


एकविंशतिगुग्गुलुमु

श्लो.
चित्रकं त्रिफलां व्योषमजाजीं कारवीं वचाम् ।
सैन्धवातिविषे कुष्ठं चव्यैलायावशूकजम् ॥ ८५ ॥
विडङ्गान्यूजमोदां च मुस्तान् यमरदारु च ।
यावन्त्येतानि सर्वाणि तावन्मात्रं तु गुग्गुलुम् ॥ ८६ ॥
संक्षुद्य सर्पिषा सार्धं गुडिकां कारयेद्भिषक् ।
प्रातर्भोजनकाले च भक्षयेत्तु यथाबलम् ॥ ८७ ॥
हन्त्यष्टादशकुष्ठानि कृमींस्तुष्टव्रणानि च ।
ग्रहण्यर्शोविकारं च मुखामयगलग्रहान् ॥ ८८ ॥
गृध्रसीमथ भग्नं च गुल्मं चाशु नियच्छति ।
व्याधीनोत्कटगतांश्चान्याञ्जयेद्विष्णुरिवासुरान् ॥ ८९ ॥

चित्रमूलमु त्रिफलमुलु शोंति. मिरियमुलु पिप्पळ्लु जीलकऱ्ऱ कारवि वस सैंधवलवणमु अतिवस कोष्ठु चव्यमु एलकुलु अजमोद वायुविडंगमुलु