भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 449, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 449

४२८ चक्रदत्त—४९. कुष्ठाधिकारमु.

पञ्चतिक्तकघृतम्

श्लो. निम्बं पटोलं व्याघ्रीं च गुडूचीं वासकं तथा,
कुर्याद्दशपलान्भागानैकैकस्य सुकुट्टितान् ॥ ९९ ॥
जलद्रोणे विपक्तव्यं यावत्पादावशेषितम्,
घृतप्रस्थं पचेत्तेन त्रिफलागर्भसंयुतम् ॥ १०० ॥
पञ्चतिक्तमिदं ख्यातं सर्वकुष्ठविनाशनम्,
अशीतिं वातजान् रोगान् चत्वारिंशच्च पैत्तिकान् ॥ १०१ ॥
विंशतिं श्लैष्मिकांश्चैव पानादेवापकर्षति,
दुष्टव्रणकृमीन् सर्वान् पञ्चकासांश्च नाशयेत् ॥ १०२ ॥

तात्पर्य (तेलुगु):
निम्बमु पटोलमु तिप्पतीगे अड्डसरमु वीटिनन्निटिनि नूरी पदिपदि पलमुलु तीसिकौनि ऒकद्रोणपु नीटिलो पक्वमु चेसि नाल्वग पालु नीरु मिगिलिनप्पुडु त्रिफलामुलकल्कमुनु कलिपि १६ पलमुलनेतिनि अन्दु पक्वमु चेयवलयुनु. दीनिने पञ्चतिक्तघृतमन्दुरु. इदि कुष्ठुनु ८० विधमुलगु वातरोगमुलुनु ४० विधमुलगु पित्तरोगमुलुनु २० विधमुलगु कफरोगमुलनु दुष्टव्रणमुलु कृमिरोगमुलु मुन्नगुवानिनि पोगोट्टुनु.


तिक्तकघृतम्

श्लो. त्रिफलाद्विनिशावासादुरालभापरपटातुलकान्, त्रायन्ती-
कटुकानिम्बाः पृथगेकं द्विपलोन्मितान् ॥ १०३ ॥
क्वाथयित्वा जलद्रोणे पादावशेषेण तेन तु,
घृतप्रस्थं पचेत्कल्कैः पिप्पलीवनचन्दनैः ॥ १०४ ॥
त्रायन्तीशक्रभूनिम्बैः सर्पिस्तत्तिक्तकं घृतम् ।
हन्ति कुष्ठज्वरार्शांसि श्वयथुं ग्रहणीगदम् ॥ १०५ ॥
पाण्डुरोगं विसर्पं च क्लीबानामपि शस्यते ।

तात्पर्य (तेलुगु):
त्रिफलमुलु पसपु म्रानि Chalmers/पसपु अड्डसरमु पित्तिपापड कूलकमु कलुकाचुग कतुकरोहिणी निम्बमु वीटिनि रेंडेसिपलमु लौक द्रोणपु नीटिलो कषायमुचेसि पिप्पळ्लु तुंगमुस्तैलु चन्दनमु कलुकाचुग इन्द्रयव नेलवेमु वीटिकल्कमुनु चेर्चि नेतिनि सिद्धमुचेसि सेविञ्चिन कुष्ठादिरोगमुलु नशिञ्चुनु.


महातिक्तकघृतम्

श्लो. सप्तच्छदं प्रतिविषां सम्पाकं तिक्तरोहिणीं, पाठां
मुस्तमुशीरं त्रिफलां पटोलपिचुमर्दपर्पटकम् ॥ १०६ ॥ धन्वया...