भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 453, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 453

482 చక్రదత్త — ౫౦. కుష్ఠాధికారము.

చ శ్యాహ్వాంచంపకత్వచం, ఏతైః కల్కైః పచే త్తైలం త్వణకస్వరస ద్రవం. 134. సర్వత్వగ్దోషహరణం మహత్త్వణక సంజ్ఞితం.

పసుపు త్రిఫలములు దేవదారువు గన్నేరు చిత్రమూలము సప్తపర్ణైపెచెక్క నెమలియడుగుచెక్క కులువేరు నఖము కోష్టు తగిరిసెవిత్తులు జాజిచిగుళ్లు మ్రానిపసుపు హరిదళము మనశ్శిల తెల్లతెగడ తిలలు తేజపత్రి జిల్లేడుపాలు గగ్గిలము లవంగపు పట్ట మిరియములు కేసరములు చిట్టిఆగలతులసి కాచు వాయువిడంగములు పిప్పళ్లు వస తుంగముస్తెలు రేణుక తిప్పతీగె మధుకము గోహిపతృణము మంజిష్ఠము సారవిత్తులు జెముడు ఆకులు బాపంచివిత్తులు విశలలు మున్నగువాని కల్కమునందు తైలమును పక్వముచేసి వాడినచో త్వగ్దోషములు సమస్తమును హరించును.

వజ్రక తైలము.

శ్లో. సప్తవర్ణకరంజార్కమాలతీకరవీరజం. 135. మూలం స్నుహీశిరీషాభ్యాం చిత్రకాస్ఫోతయో రపి, కరంజబీజం త్రిఫలాం త్రికటుం రజనీద్వయమ్. 136. సిద్ధార్థకం విడంగం చ ప్రపున్నాడతిలై స్సహ, మూత్రపిష్టైః పచే త్తైలం వధ్భిః కుష్ఠమ్ వినాశనం. 137. అభ్యంగా ద్వజ్రకం నామ నాడీదుష్టవ్రణాపహం.

ఏడాకులపొన్న నెమలియడుగుచెక్క జిల్లేడు జాజి గన్నేరు వీటివేళ్లును జముఁడు శిరీషముల వేళ్లును చిత్రమూలపు వేళ్లు తెల్లమను బాల వేళ్లును నెమలియడుగు విత్తనములను త్రిఫలములు శొంఠి మిరియములు పిప్పళ్లు పసపు మ్రానిపసపు ఆవాలు వాయువిడంగములు తగిరిసె తిలలు వీటిని గోమూత్రముతో నూరి తైలమును పక్వము చేయవలయును. ఇయ్యది కుష్ఠును పోగొట్టును. దీనినిపైరుద్దినచో నాడీవ్రణాదులు మానును.

మరిచాద్య తైలము.

శ్లో. మరిచాలశిలాహ్వ్యార్క పయోశ్వామృతజటా త్రివృత్. 138. శకృద్రసవిశాలారు ష్కరాబ్దాయుగ్మరుచందనైః, కటుతైలా త్పచేత్ప్రస్థం ద్వ్యక్షీ ర్వింశపలాన్వితైః. 139. సగోమూత్రం తదభ్యంగా ద్దద్రుశ్విత్రవినాశనం, సర్వేష్వపి చ కుష్ఠేషు తైల మేత త్ప్రశస్యతే. 140.

మిరియములు హరిదలము మణిశిల అర్కక్షీరము గన్నేరువేళ్లు తెల్లతెగడ పేడ ఇంద్రవారుణి కోష్టు పసపు మ్రానిపసపు దేవదారువు చందనము వీటినన్నిటి నరపలము చొ॥ వీటిని కల్కముచేసి అందు 16 పలముల ఆవనూనెను కలిపి పక్వముచేసి గోమూత్రమును కలిపి రుద్దిన శ్విత్రకుష్ఠములును నశించును.