भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 467, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 467

४४६ चक्रदत्त—५२. विसर्पविस्फोटाधिकारमु.

...प्रशस्यते। ८। पित्ते तु पद्मिनीपङ्कं पिष्टं वा शङ्खशैवलं, गुन्द्रा- मूलं तु शुक्ति र्वा गैरकं वा घृतान्वितम्। ९। न्यग्रोधपादा गुन्द्रा च कदलीगर्भ एव च, बिसग्रन्थिक लेपः स्या च्छतधौतघृताप्लुतः। १०। हरेणवो मसूरा श्च मुद्गा श्चैव सशालयः, पृथक्पृथक्प्रदेहाः स्युः सर्वैर्वा सर्पिषासह। ११। द्राक्षारग्वधकाश्मर्य त्रिफलैरण्डपीलुभिः, त्रिवृद्धरीतकीभि श्च विसर्पे शोधनं हितम्। १२।

कोष्ठु पिल्लीपीचर देवदारुवु तुंगमुस्तेलु वागाहीकंद नेपाळपुवित्त्तुलु धनियामुलु मुनग ताडिशपत्री नीलि गोरिंट वीटिनन्निटिनूरि नेतिंतोचेर्चि सेकालेपमुलु चेयवलयुनु. कमलमुलु मंजिष्ट पद्माक्षमु वट्टिवेळ्ळु चंदनमु मधुकमु नल्लकमलमुलु वीटिनि पालतो नूरि विसर्पिकि लेपनचेयवलयुनु. कसेरुवु शृङ्गाटकमु कमलमुलु भद्रमुस्तेलु सेवंति तेल्लकमलमुलु वीटिनि नूरि वडियंगट्टि नेतिंतो पित्तविसर्पुलकु लेपनचेयुट मंचिदि. इत्ले पंचवल्कलमुल लेपनसेकमुलुनु हितकरमुलु. पद्माक्षमु वट्टिवेळ्ळु मधुकमु चंदनमु नेतीतोलेपनचेसिननु श्रेष्ठमे. पित्तविसर्पियंदु कमलपु बुरदनु गानि शंखुमुनुगानि नूरि लेपननु चेयवलयुनु. मट्टियूडलु ज़ॊल्ल अऱटि पॊट्ट कमलनाळमु वीटिनि नूरि नुरुमाटुलु वडियंगट्टिन नेतिलॊ कलिपि लेपनचेय वलयुनु. रेणुकबीजमुलु नल्लतेगड पेसलु शालिधान्यमु वीटिनि वेरुवेरुगा सममुगा नेतिलॊकलिपि नूरि लेपनचेयवलयुनु. द्राक्ष अम्लवेतमु ज़ेल गुम्मुडु त्रि फलमुलु एरंडमु पीलुवु तेल्लतेगड करक्कायलु वीटितो शोधनचेयुट विसर्पिरोगमुलकु मंचिदि.

— खदिर लेपादुलु —

श्लो. गायत्रीसप्तपर्णाब्दवारग्वधदारुभिः, कुटन्नटैश्चवैलेपो विसर्पे श्लेष्मसंभवे। १३। अजाश्वगंधासरलाधकाललैकेशिका वा पृथग्वाजशृङ्गी, गोमूत्रपिष्टो विहितः प्रदेहो हन्या द्विसर्पं कफजं सुशीघ्रम्। १४। मदनं मधुकं निम्बं वत्सकस्य फलानि च, वमनं च विधातव्यं विसर्पे कफसंभवे। १५। त्रिफलापद्मकोशीर समंगाकरवीरकं, फलमूल मनन्ता च लेपः श्लेष्मविसर्पहा। १६। आरग्वधस्य पत्राणि त्वचः श्लेष्मातकोद्भवाः, शिरीषपुष्पकामाची हिता लेपावचूर्णनैः। १७।