भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 469, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 469

448 चक्रदत्त—५२. विसर्पविस्फोटाधिकारमु.

•[ पटोलादिकषायमुलु. ]•

श्लो. पटोलत्रिफलारिष्टगुडूचीमुस्तचन्दनैः, समूर्वारोहिणीपाठा रजनी सदुरालभा. 22.
कषायं पायये देतच्छ्लेष्मपित्तज्वरापहं, कण्डूत्वग्दोषविस्फोट विषवीसर्पनाशनं. 23.
भूनिम्ब वासा कटुका पटोल फलत्रिका चन्दननिम्बसिद्धः. विसर्प दाह ज्वर वक्त्रशोष विस्फोट तृष्णा वमिनु त्कषायः. 24.
सकफे पित्तयुक्ते तु त्रिफलां योजये त्तुरैः, दुरालभां पर्पटकं पटोलं कटुकां तथा. 25.
सोष्णं गुग्गुलुसम्मिश्रं पिबे द्व्या खदिराष्टकं, कुण्डलीपिचुमर्दांबु खदिरेन्द्रयवांबु ना. 26.
विस्फोटं नाशय त्याशु वायु र्जलधरा निव, चन्दनं नागपुष्पं च तण्डुलीयकशारिके. 27.
शिरीषवल्कलं जातीलेप स्स्यात् सर्वदाहनाशनः, शुकतरुनतमांसी रजनीपद्माच तुल्यानि. 28.
पिष्टानि शीततोयेन लेपनात्सर्वविस्फोटै, शिरीषमूलमञ्जिष्ठा चव्यामलकयष्टिकाः. 29.
सजातीपल्लवक्षौद्रा विस्फोटै कवलग्रहः, शिरोरोडुम्बरोजम्बू सेकालेपनयोर्हिताः. 30.
श्लेष्मातकत्वचोवापि प्रलेपाश्चोद्वर्तने हिताः. 31.
शिरीषयष्टी नतचन्दनैल मांसाहरिद्राद्वयकुष्ठवालैः, लेपो दशांगः सघृतः प्रदिष्टो विसर्पकण्डूज्वरशोथहारी. 32.
शिरीषकोशीर नागाह्व हींस्राभि र्लेपना द्द्रुतं, विसर्पविविस्फोटाः प्रशाम्यन्ति न संशयः. 33.


पटोलमु त्रिफलमुलु वेप तिप्पतीगे ई १० मुस्तैलु चन्दनमु चागफलमु करक्कायलु अगरुशोण्ठि पसपु दूरगोण्डि वीटिकषायमुनु त्रागवलयुनु. इय्यदि कफमु पित्तज्वरमु भुज विस्फोटनु विषमुलु विसर्पमुलु नशिम्पजेयुनु.

नेलवेमु अड्डसरमु कटुकरोहिणी पटोलमु त्रिफलमुलु चन्दनमु निम्बमु वीतितो सिद्धमुचेसिन कषायमु विसर्पमुलनु दाहमुलनु ज्वरमुलनु मुखशोषलनु स्फोटमुलनु नशिम्पचेयुनु. कफपित्तपु विसर्पमुलयन्दु गुग्गुलुमुतो त्रिफलमुलनु सेविम्पवलयुनु. चागफलमु पित्तपापड पटोलमु कटुकरोहिणी वीटिकषायमुनु त्रागिननु तिप्पतीगे निम्बमु कुरुवेरु काचु कोडिसेपाल वीटिकषायमुनु त्रागिननु विस्फोटमुलु नशिञ्चुनु.