चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 473, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें452 चक्रदत्त—५३. मसूर्यधिकारमु.
उष्ट्रीमूलपु वॆरुनु गानि अनंतमूलमुनुगानि यथाविधिगा तॆच्चि बिय्यपु कडुगुतो नूरा त्रागिनचो मसूरिकुलु नशिंचुनु. नक्कपॊन्न मारेडु वीटिवेळ्ळनु वेसि काचि वड़गट्टिन नीटितो सेविंपवलयुनु. पसुपु चिंताकुलु वीटिनि नूरी चल्लनिनीटितो कलिपि त्रागवलयुनु. ऎन्निम सूरिकुलु अंगमुलयं दुंडिन नन्निविऱिगि याकुलनु त्रुंचिनचो मसूरिक लुत्तरमैनवि यैनचो नशिंचुनु. विऱिगिचॆक्क कषायमुनु चल्लार्चि रात्रियंतनु नुंचि तेनॆतो त्रागिननु गानि शरीरशोधमुनकु सेचनఁजेसिननु गानि मसूरिकुलु नशिंचिपोवुनु.
वस नेयि नीलि नॆमलिअडुगु चॆक्क अड्डसरमु प्रत्तिवेळ्ळु क्रीकसमु ब्राह्मी तॆल्लयुत्तरॆणु लक्क वीटितो वैचिन धूपमु कोमंतिकुलु मुन्नगु मसूरिकुलनु नशिंपఁजेयुनु. वातपु मसूरिकमुलंदु तॊलुत पेलपिंडिलो चक्कॆरनु कलिपि तर्पण क्रियनु चेयवलयुनु. कटुपदार्थमुलतो चेसिन यूषमुनंदु गानि मुक्कुतो पॊडिचितिन पक्षुल मांसरसमुतो गानि भुजिंपचेयवलयुनु. दशमूलमुलु रास्न म्रानिपसपु पट्टिवेळ्ळु पिन्नदूलगॊंडि वाराहीकंद धनियामुलु तुंगमुस्तॆलु वीटितो वातपु मसूरिकुलनु जयिंपवलॆनु.
वातजमुलंदु गूडूच्यादुलु.
श्लो.
गूडूचीं मधुकं रास्नां पंचमूलं कनिष्ठकं,
चन्दनं काश्मर्यफलं बलामूलं विकंकतं. १५.
पाककाले मसूर्यां तु वातजायां प्रयोजयेत्,
द्राक्षाकाश्मर्यखर्जूरपटोलारिष्टवासकैः. १६.
लाजामलकदुस्स्पर्शैः शीतायुक्तैश्च पैत्तिके,
शीर्षोदुम्बुराश्वत्थशैलुन्यग्रोधवल्कलैः. १७.
प्रलेपस्सघृतः शीघ्रं व्रणविस्फोटदाहहा,
दुरालभां पर्पटकं भूनिम्बं कटुरोहिणीम्. १८.
श्लेष्मक्यां पित्तजायां वा पाने निःक्वाथ्य दापयेत्.
तिप्पतीगॆ मधुकमु रास्न लघु पंचमूलमुलु गुम्मुडुकायलु मुत्तुवपुलगमु वीटिनन्निटिनि वातमसूरिकल विषयमुलॊ पाककालमुनंदु पक्वमुचेसि ईयवलसिनदि.
द्राक्ष गुम्मुडु खर्जूरमु पटोलमु वेप अड्डसरमु पेलालु उसिरिकि वीटिनि नूरी चक्कॆरनु कलिपि पित्तमसूरिकललो प्रयोगिंपवलयुनु. दिरिसॆन मेडिरागि बूरुगु मऱ्ऱि वीटिवल्कलमुलनु नेतिलोनूरी लेपनचेयवलयुनु. गायमुलु