चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్ర తాత్పర్యసహితము. 453

విస్ఫోటకపుమంటలు శీఘ్రముగా నశించును. దులదగొండి పర్పటకము నేలవేము కటుకరోహిణి వీటికషాయము కఫమసూరిక లయందుగాని పిత్తపుమసూరికలయందుగాని త్రాగవలయును.

--- నింబాదులు. ---

శ్లో. నింబం పర్పటకం పాఠాం పటోలం కటురోహిణీం. 19. వాసాం దురాలభాం ధాత్రీ ముశీరం చందనద్వయం, ఏష నింబాదికః ఖ్యాతః పీతః శర్కరయా యుతః. 20. హన్తి త్రిదోషమసూరీం జ్వరవిసర్పసంభవాం, ఉత్థితా ప్రవిశే ద్యా తు పున స్తాం బాహ్యతోనయేత్. 21.

వేప పిత్తపాపడ అగరుశొంఠి పటోలము కటుకరోహిణి అడ్డసరము దూలగొండి వట్టివేళ్లు చందనము రక్తచందనము ఇయ్యవి నింబాదులని చెప్పఁ బడియెను. ఈనింబాదులను కండచక్కెరతో కలిపికొని భక్షించినచో త్రిదోషములవలనఁ బుట్టిన మసూరికలు జ్వరములు విసర్పివల్ల పుట్టినమసూరికలు మున్నగువానిని పోగొట్టును. మసూరిక లేచి మరలనణగి పోయెనేని దానిని వెడలించుటయే యుత్తమము.

--- పటోలాదిజలము. ---

శ్లో. పటోలకుండలీముస్త వృషధన్వయవాసకైః, భూనింబనింబకటుకా పర్పటై శ్చ శృతం జలం. 22. మసూరీం శమయే దామాం పక్వాం చైవ విశోషయేత్, నాతః పరతరం కించి ద్విస్ఫోట జ్వరశాంతయే. 23. పటోలమూలారుణతండులీయకం పిబేద్ధరిద్రామల కల్కసంయుతం, మసూరికాస్ఫోటవిదాహ శాంతయే తదేవ రోమాంతివమిజ్వరాపహమ్. 24. పటోలమూలారుణ తండులీయకం తథైవ ధాత్రీఖదిరేణ సంయుతం, పిబేజ్జలం సుక్వథితం సుశీతలం, మసూరికారొగవినాశనం వరం. 25.

పటోలము తిప్పతీగె తుంగముస్తెలు అడ్డసరము దులదగొండి నేలవేము వేప కటుకరోహిణి పర్పటకము వీటికషాయమునుత్రాగిన పక్వాపక్వములగు మసూరికలనైనను శోధించును. విస్ఫోటజ్వరములు నశించుటకిం కంటెను మంచిమంచిమందుమఱియొక్కటి లేదు. చేదుపొట్ల మంజిష్ఠను వీటికషాయములో పసవు ఉసిరిక రసమును వేసికొని