चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

456 చక్రదత్త—౫౩. మసూర్యధికారము.

కడు త్రిఫలములు చాగఫలము మ్రానిపసపు జాపత్రి నల్లకమలములు వట్టివేళ్లు లోధ్ర మంజిష్ఠ వీటిని కన్నులకు లేపన చేసినను కంటిలొ పిండినను నుత్తమములు. క్లేదములుగల మసూరికలయందు పంచదల్కలచూర్ణమును పూయవలయును. క్రిములు పడుననెడిభయమునకు సరలాది ధూపముల నిచ్చుట మంచిది. త్రిఫలముల కషాయములో గుగ్గిలమునుగాని ఖదిరాష్టక చూర్ణమును గాని కలిపి సేకముచేసిన పీడలు తొలగులు. పిప్పళ్లు కరక్కాయల చూర్ణములో తేనెనువై చికొని త్రాగినను అష్టాంగచూర్ణము నాకినను మంచిది. పానము మర్దనము భోజనములయందు పంచతిక్తకషాయము నీయవలయును. గాయము పూడుట కుపాయము నాలోచింప వలయును. తైలాదులను వర్జింపవలయును. విషనాశకములగు సిద్ధమంత్రములతో మాటిమాటికి తుడువవలయును. రుధిరోత్పన్నములగు మసూరికలకు రుధిరమును వెడలింపవలయును.

---

హరిద్రాదిప్రలేపము.

శ్లో. నిశాద్వయోశీరశిరీషముస్తకైః సలోధ్రభద్రశ్రియనాగకేసరైః,
సస్వేదవిస్ఫోటవిసర్పకుష్ఠ దౌర్గంధ్యరోమాంతిహరః ప్రదేహః. 45.
బింబ్యతిముక్తకాశోకప్లక్ష వేతసపల్లవైః,
నిశి పర్యుషితః క్వాథో మశూరిభయనాశనః. 46.
చైత్రాసితభూతదినే రక్తపతాకాన్వితాం స్నుహీం భవనే,
ధవళితకలశన్యస్తాం పాపరుజో దూరతో ధత్తే. 47.

తాత్పర్యము: పసపు మ్రానిపసపు వట్టివేళ్లు దిరిశెన తుంగముస్తెలు లోధ్ర చందనము నాగకేసరములు వీటినిలేపనచేసినచో స్వేదరోగములు విస్ఫోటకములు విసర్పములు కుష్ఠులు దుర్గంధములు మున్నగు రోగములు నశించును. దొండ అతిముక్తపువేళ్లు అశోకము జువ్వి వేతసము వీటిఆకులను రాత్రులు నీటిలొతడిపి ప్రొద్దుటిపూట వీనిచే కడుగుటనలన మసూరికలు నశించును. చైత్ర బహుళ చతుర్దశినాడు జెముడుచెట్టును తనయింటికి తెచ్చి తెల్లని కలశములో నుంచి ఎఱ్ఱని పతాకతో నలంకరించెనేని మసూరికలు నశించిపోగలగును.

ఇట్లు చక్రదత్తయందు మసూరికాధికార ప్రకరణము ముగిసెను.