भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 503, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 503

482 चक्रदत्त—५६. मुखरोगाधिकारमु.

कण्ठरोगचिकित्सा.

श्लो. क्षारसिद्धेषु मुद्गेषु यूषा श्चाप्यशने हिताः. 58.
तुण्डीकेर्यर्बुदे कूर्मे सङ्घाते तालुपुप्पुटे, एषएव विधिः कार्यो विशेषश्शस्त्रकर्मणि. 59.
तालुपाकेतु कर्तव्यं विधानं पित्तनाशनं, स्नेहस्वेदौ तालुशोषे विधिश्चानिल नाशनः. 60.
साध्यानां रोहिणीनान्तु हितं शोणित मोक्षणम्, छर्दनं धूमपानञ्च गण्डूषो नस्यकर्मच. 61.
वातोत्थां हृत रक्ते लवणैः प्रतिसारयेत्, सुखोष्णां स्नैहिकीं बला न्धारयेच्चाप्यभीक्ष्णशः. 62.
पतङ्ग शर्कराक्षौद्रैः पैत्तिकीम्प्रतिसारयेत्, श्वेताविडङ्गदन्तीषु सिद्धन्तैलं ससैन्धवं. 63.
नस्यकर्मणि दातव्यङ्कबलञ्चकफोच्छ्रये, पित्तव त्साधये द्वैद्यो रोहिणीं रक्तसम्भवाम्. 64.
विस्राव्य कण्ठ शालूकं साधये त्तुण्डीकेरिवत्, एककालयवान्नञ्च भुञ्जीतस्निग्धमल्पशः. 65.
उपजिह्वीकवच्चापि साधये दधिजिह्विकां, उन्नाम्योज्जिह्वमाकृष्य बडिशेनाथ जिह्विकं. 66.
छेदयेन्मण्डलाग्रेण तीक्ष्णोष्णैररणादिभिः, एक बृन्दन्तु विस्राव्यविधिं शोधन माचरेत्. 67.
शिलायुश्चापियोव्याधि स्तञ्च शस्त्रेण साधयेत्, अमर्मस्थंसुपक्वञ्च शोधये द्गलविद्रधिं. 68.
कण्ठरोगेष्वसृक्च्योतस्स्निग्धै र्नस्यादिकर्मच, क्वाथपातं तु दार््वीत्वङ्निम्बतार्क्ष्य कलिङ्ग Narc... / कलिङ्गदं/कलिङ्गजो? कलिङ्गजा (కలింగజం). ६९.
हरीतकी कषायोवा पेयो माक्षिकसंयुक्तः, कटुकातिविषा दारुपाठामुस्तकलिङ्गकाः, गोमूत्रक्वथिताः पेयाः कण्ठरोगविनाशनाः.

तुण्डीकमु अर्बुदमु कूर्ममु सङ्घातमु तालुपुप्पुटमु अनुरोगमुलयन्दु क्षारपदार्थमुलतो सिद्धमु चेसिन पेसरपप्पु गञ्जिनीआहारमुगा पेट्टुटमञ्चिदि. ईरोगमुलन्निटिकिनि इय्यदियेविधानमु कानिशस्त्रकर्म मुनन्दु आधिक्यमु गलदु. तालुपाकरोगमुनकु पित्तनाशक चिकित्सनु चेयवलयुनु. तालुशोषमुनकु स्नेहमुनु स्वेदमुनु इप्पिम्पवलयुनु. वातनाशकविधुलनु आचरिम्पवलयुनु. रोहिणीयनु रोगमुनन्दु नेत्तुरु वेडलिञ्चुट मञ्चिदि. छर्दि धूमपानमु