चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

503

ఆంధ్రతాత్పర్యసహితము.

దానిలోశొంఠి మిరియములు పిప్పళ్లును ముత్తైదుగులగుక్షారములును అర్ధ పలముచొప్పున వైచి 8 పలముల తేనెనుపోసి సిద్ధముచేయవలయును. పిమ్మట నీ రసాయనమును జఠరాగ్నిననుసరించి భక్షించిన జఠరాగ్ని యుద్దీపించును. క్షయ దగ్గు ప్లీహ సజంతువాతములు గుల్మము ఉదావర్తము మున్నగు రోగము లన్నియు తొలగి పోవును. ఇయ్యది చిత్రకహరీతకీరసాయన మని చెప్పఁబడును.

ఇట్లు చక్రదత్తయందు నాసారోగాధికారప్రకరణము ముగిసెను.

---

५९. नेत्ररोगाधिकारमु.

नेत्ररोगमुलकु सामान्यमुलगु औषधमुलु.

श्लो. लङ्घनालेपनस्वेदापिरेचनशिराव्यधाः, उपाचरे दभिष्यन्दानञ्जनान् श्च्योतनादिभिः ॥ १ ॥

श्रीवासातिविषालोध्रैः चूर्णितैरल्पसैन्धवैः, अव्यक्तैश्चाक्षिगतैः कार्यं प्रोतस्थेरुण्डनं बहिः ॥ २ ॥

अतीतुक्षीहरा रोगाः प्रतिश्यायव्रणज्वराः, पञ्चैते पञ्चरात्रेण प्रशमं यान्ति लङ्घनात् ॥ ३ ॥

स्वेदः प्रलेप स्सिक्तान्नं सेको दिनचतुष्टयात्, लङ्घनं चाक्षीरोगाणामामानां पाचनानि षट् ॥ ४ ॥

अञ्जनं पूरणं क्वाथपानमामेन शस्यते, धात्रीफलनिर्यासो नवदृक्कोपं निहन्ति पूरणतः ॥ ५ ॥

सक्षौद्रसैन्धवोवा शिग्रुद्भव पत्ररससेकः, दार्वीरसाञ्जनग वापि स्तन्ययुक्तं प्रपूरणम् ॥ ६ ॥

निहन्ति शीघ्रं दाहाश्रुवेदनास्यन्दसम्भवाः, करवीरतरुणकिसलयच्छेदोद्भव बहुलसलिलसम्पूर्णम् ॥ ७ ॥

नयनयुगं भवति दृढं सहसैव तत्क्षणात्कुपितं, शिखरीमूलं ताम्रकभाजने स्तोक सैन्धवोन्मिश्रं ॥ ८ ॥

मस्तु निघृष्टं भृङ्गाध्रन्ति नवं लोचनोत्कोपं, सैन्धवदारुहरिद्रागैरिकपथ्यारसाञ्जनैः पिष्टैः ॥ ९ ॥

दत्तोबहिः प्रलेपः भवत्यशेषाक्षिरोगहारः, रथाक्षारवकं लोध्रं घृतभृष्टं बिडालकः, कार्योहारीतकीद्वन्द्वं घृतभृष्टोबिडालकः ॥ १० ॥

शालाक्यज्ञैर्बहिर्लेपो बिडालक उदाहृतः, गिरिमृच्छं