भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 526, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 526

506 चक्रदत्त—५६. नेत्ररोगाधिकारमु.

❧ निम्बपत्रकल्कादुलु. ❧

श्लो. निम्बस्य पत्रैः परिलिप्य लोध्रं स्वेदाग्निना चूर्णमथापि कल्कं, आश्च्योतनं मानुषदुग्धयुक्तं पित्तास्रवातापहमुग्र्यमुक्तं. २१. कफजे लङ्घनं स्वेदः नस्यं तिक्तान्नभोजनं, तीक्ष्णैः प्रधमनं कुर्यात्तीक्ष्णैश्चैवोपनाहनं. २२. फणिज्जकास्फोटकपीतबिल्वधत्तूरपीलूसुरसार्जभङ्गैः, स्वेदं विदध्यादथवा प्रलेपं बर्हिष्ठशुण्ठीसुरदारुकुष्ठैः. २३. शुण्ठीनिम्बदलैः पिण्डः सुखोष्णः स्वल्पसैन्धवैः, धार्यश्चक्षुषि संलेपात् शोधकण्डूरुजावहः. २४. वल्कलं पारिजातस्य तैलकाञ्जिकसैन्धवं, कफोद्भूताक्षिशूलघ्नं तगुघ्नं कुलिशं तथा. २५. ससैन्धवं लोध्रमथाज्यभृष्टं सौवीरपिष्टं सितवस्त्रबन्धं, आश्च्योतनं तन्नयनस्य कुर्यात्कण्डूं च दाहं च रुजां च हन्यात्. २६.

लोद्दगपुष्पमुनु वेपाकुलतो पोदिवि काचि चूर्णमुचेसि कानि कल्कमुनु चेसि कानि चनुपालतो रंगरिंचि कन्नुललो पॆट्टिनचो पित्तरक्तवातमुलवलन पुट्टिन नेत्ररोगमुलु हरिंचुनु. कफोत्पन्नमुलगु नेत्ररोगमुलकु स्वेदमु नस्यविधि तिक्तान्नभक्षणमु तीक्ष्णमुलगु नौषधमुलचेत काचुट पिंडिकट्टुलनु कट्टुटमुन्नगुवानिनि चेयवलयुनु. फणिज्जकमु श्वेतगोकर्णि मारेडुपंडु गोगु तुलसि वीटिकल्कमुनु कंटिलो वैचि स्वेदक्रिय्नु चेयवलयुनु. लेनिचो कुरुवेरु शोंठि देवदारुचेक्क कोष्ठु वीटितो चेमट पट्टिंचुट गानि हितकरमु अगुनु. शोंठि निम्बपत्रमुलनु पिडुचगा चेसि कोंचेमु वॆच्चजेसि सैन्धवलवणमुनु कलिपि नेत्रमुलकु पट्टुनु वेयुट मंचिदि. निम्बवृक्षपु बॆरडु गंजि सैन्धवलवणमु वीटिकल्कमुनु लेपनमुचेसिननु कफोत्पन्नमुलगु नेत्रशूललु हरिंचुनु. लोद्दुगनु नेतिलो नुंची सैन्धवलवणमुनु कलिपि गंजिलो नूरी तॆल्लनि वस्त्रमुनंदु कट्टि केंटिपैनि पॆट्टिकोनिनयॆडल दुरद मंट बाधयुनु तॊलगिपोवुनु.

❧ वाताधिक्यमुनंदु भिन्नमुलगु नुपायमुलु. ❧

श्लो. स्निग्धैरुष्णैश्च वातोत्थः पित्तजो मृदुशीतलैः, तीक्ष्णरूक्षोष्णविशदैः प्रशाम्यति कफात्मकः. ३२. तीक्ष्णोष्णमृदुशीता...