चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్రతాత్పర్యసహితము. 529

నశించును. ఇందు తైలమునుగాని ఘృతమునుగాని నాలుగుపలములను స్వీకరింప వలయును. కొందఱాచార్యులు భృంగరాజతైలమువలె సిద్ధము చేయవలయు ననిరి.

అభిజితైలము.

श्लो. तैलस्य पचेत्कुडवं मधुकस्य पलेन कल्कपिष्टेन, 203. आमलकीरसप्रस्थं क्षीरप्रस्थेन संयुतं कृत्वा, अभिजिन्ना- म्ना तैलं तिमिरं हन्यात् सान्निपातोत्थम्। 204. विमलां कुरुते दृ- ष्टिं नष्टामप्यानयेदिदं शीघ्रम्।

ఒక పలము మధుకకల్కములో నాలుగుపలముల నూనెను ఉసిరిక రసమును పాలను 16 పలములను కలిపి పక్వముచేసి సేవించిన తిమిరరోగములు నశించును. నష్టమైన దృష్టి మరల వచ్చును.

---

శుక్లజరోగములకు ఛేదనాదులు.

श्लो. अर्म छेतुं छेदनीयं स्यात्कृष्णप्राप्तं भवेद्यथा, ब- डिशाविद्धमुन्नम्य त्रिभागं चात्र वर्जयेत्। 205. पिप्पली त्रिफला लाक्षा लोहचूर्णं ससैन्धवं, भृङ्गराजरसे पिष्टं गुडिकांजन- मिष्यते। 206. अर्म सतिमिरं काचं कण्डूम् शुक्लं तदर्जुनम्, अजकां नेत्ररोगांश्च हन्यान् निरवशेषतः। 207. पुष्पाख्य तार्क्ष्यज सि- तोदधिफेनशङ्खसिन्धूत्थगैरिकशिलामरीचैः समांशैः, पिष्टै- श्च माक्षिकरसेन रसक्रियेयं हन्त्यर्म काचतिमिरार्जुनवर्त्म- रोगान्। 208. कान्तस्य सर्पिषः पानैर्विरेकालेपनेचनैः, स्वादु- शीतैः प्रशमयेच्छुक्तिकामुपनाहैस्ततः। 209. प्रवालमुक्ता- वैडूर्य शङ्खस्फटिकचन्दनम्, सुवर्णरजतं क्षौद्रमञ्जनं शुक्ति- कापहम्। 210. शङ्खः क्षौद्रेण संयुक्तः कतकः सैन्धवेन वा, सितयार्णवफेनो वा पृथगञ्जनमिष्यते। 211. पैत्तं विधिमशेषेण कुर्यादर्जुनशान्तये, वैदेही श्वेतमरीचं सैन्धवं नागरं स- मम्। 212. मातुलुङ्गरसैः पिष्टमञ्जनं पिष्टकापहम्।

అర్మరోగము నల్లగుడ్డుపైకి ప్రాకిన శస్త్రము చేయుట మంచిది. ఎత్తిపట్టికొని బడిశ మనుశస్త్రముచేత ఛేదింపవలయును. పిప్పళ్లు త్రిఫలములు లత్తుక లోహచూర్ణము సైంధవలవణము వీటిని గుంటగలగరాకురసములో నూరి సిద్ధముచేసి సేవించిన అర్మ

67