भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 552, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 552

५८२ चक्रदत्त—५९. नेत्ररोगाधिकारमु.

रसे पिष्ट्वा घर्षयेल्लोहभाजने, तथा ताम्रे च सप्ताहं कृत्वा वर्तिं रजोऽथवा। २३१। पिच्चिटीधूमदर्शी च तिमिरोपहतेक्षणाः, प्रातर्निश्यञ्जयेन्नित्यं सर्वनेत्रामयापहम्। २३२। मञ्जिष्ठामधुकोत्पलोदधिकफत्वक्चैव्यगोरोचनामांसीचन्दनशङ्खपत्रगिरिमृत्तालीसपुष्पाञ्जनैः, सर्वैरेव समांशैरञ्जनमिदं शस्तं सदा चक्षुषोः कण्डूक्लेदमलाश्रुशोणितरुजापिल्लार्शशुक्रापहम्। २३३।

रसांजनमु सर्जरसमु जाजिपुष्पमु मनश्शिल समुद्रफेनमु उप्पु गैरिकमु वीटिनि सममुगा चेकोनि तेनेलोनूरि कंटिलोवेसिकोनिन क्लिन्नमुलु वर्त्मरोगमुलुनशिंचुनु. चेपतललोनुंडु येमुकनु गंजिनि उप्पुनकलिपि रागिपात्रलो नूरि क्लिन्नवर्त्म मुन्नगु वानिकुपयोगिंप वलयुनु. कोलपोन्न वेर्लनु रागिपात्रलोनूरि सैंधवलवणमु मिरियमुलु कलिपि गंजितो घर्षणचेसि अंजनमुंजेसि वेसिकोनिन पिल्ल्रोगमुलु नशिंचुनु. पसपु म्रानि Charcoal/पसपु त्रिफलुलु लोध्र मधुकमु रक्तचंदनमु वीटिनि गुंटकलगरारसस्रवमुल लो कलिपि लोहपात्रमुनंदु गानि रागिपात्रमुलोगानि घर्षणचेसि वर्तिनिचेसि गानि अंजनमु चेसिगानि कंटिकि वेसिकोनिन पिच्चिटि बूजु ग्रम्मिनट्लुंडुट तिमिरमु मुन्नगुनसवि संपूर्णमुगा नशिंचुनु. मधुकमु मंजिष्ठमु कमलमु समुद्रफेनमु तेजपत्रि गोरोचनमु जटामांसि चंदनमु शंखमु कोंडमिट्टि तालीशपत्रि वीटिनिसमांशमुलनु गोनि अंजनमु चेसि धरिंचिन नेत्रमुलकु हितमु. कंडुवु क्लेदमु रक्तपुपीड मुन्नगुनसवि नशिंचुनु.


तुत्थाञ्जनम्

श्लो. तुत्थकस्य पलं श्वेतमरीचानि च विंशतिः, विंशत्या काञ्चिकपलैः पिष्ट्वा ताम्रे निधापयेत्। २३४। पिल्लानपिल्लान्कुरुते बहुवर्षोत्थितानपि, तस्यैकेनोपदेहास्रुकण्डूशोथांश्च नाशयेत्। २३५। याप्यः पक्ष्मोपरोधस्तु रोमोद्धरणलेखनैः, वर्त्मन्युपचितं लेख्यं स्राव्यमुत्क्लिष्टशोणितम्। २३६। प्रवृद्धान्तर्मुखं रोम सहिष्णोरुद्धरेच्छनैः, संदंशेनोद्धरेद्दृष्ट्यां पक्ष्मरोमाणि बुद्धिमान्। २३७। रक्षन्नक्षीदहेत्पक्ष्मतप्तहेमशलाकया, पक्ष्मारोगे पुनर्नैवं कदाचिद्रोमसम्भवः। २३८। उत्सङ्गिनी बहुल...