चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 558, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें538 चक्रदत्त—५९. शिरोरोगाधिकारमु.
र्बद्धमूलां श्च दृढीकरोति, सुपर्णदृष्टिप्रतिमं च चक्षुः बा- ह्वोर्बलं चाभ्यधिकं ददाति. 32. क्षयजे क्षय मासाद्य कर्तव्यो बृंहणो विधिः, पाने नस्ये च सर्पिः स्या द्वाघ्नघ्नै- र्मधुरैः शृतैः. 33. क्रिमिजे व्योषनक्ताह्वा शिग्रुबीजै श्च नाव- नं, अजामूत्रयुतं नस्यं क्रिमिजे क्रिमिजि त्त्वरं. 34.
एरंडमूलमु तगरमु पिल्लीपीचर जीवंतिक रास्न सैंधवलवणमु गंटु भारंगि अंटुप्प यष्टिमधुकमु शोंठि नल्लनूवुलतैलमु मेकपालु वीटिनि गुंटि कलगराकुरसमुलो पक्वमु चेसि आरुबिंदुवुलु मुक्कुलो पोसिन शिरोविकारमु लन्नियुनु नशंचुनु. रालिन वेंट्रुकलनु कदिलिन पंडलनु गट्टिपऱचुनु. गरुडुनितो सममगु दृष्टि निच्चुनु. क्षयोत्पन्नमुनकु वीर्यवर्धकमुलगु चिकित्सलनु चेयवल युनु. वातनाशकमुलु मधुरमुलु नगु नोषधुलतो सिद्धमुचेसिन नेतिनि त्रागिंप वलयुनु. मऱियुनु नस्यमु चेयिंपवलयुनु. पुरुंगुलवलनं बुट्टिन शिरश्शूल लंदु शोंठि मिरियमुलु पिप्पळ्ळु मुनगवित्तुलु वीटिनि मेकमूत्र मुलोनूरि नस्य मुनु वेयवलयुनु.
अपामार्ग तैलमु.
श्लो. अपामार्ग फल व्योष निशाक्षारक रामुकैः, सविडंगैः शृतै र्मूत्रै स्तैलं नस्यं क्रिमिं जयेत्. 35. नागरं सगुडं विश्वं पिप्पली वा ससैंधवा, भुज स्तंभादिरोगेषु सर्वे ष्प्वोर्ध्वगदे- षु च. 36. सूर्यावर्ते विधातव्यं नस्यकर्मादि भेषजं, पायये- त्सगुडं सर्पि र्घृतपूरां श्च भक्षयेत्. 37. सूर्यावर्ते शिरो- वेधो नावनं क्षीरसर्पिषा, हितः क्षीरघृताभ्यास स्ताभ्यां चैव वि- रेचनं, क्षीरपिष्टै स्तिलै स्स्वेदो जीवनीयै श्च शस्यते. 38. सशर्क- रं कुंकुम माज्यभृष्टं नस्यं विधेयं पवनासृगुत्थे, भ्रूशंख- कर्णाक्षिशिरोर्धशूले दिनाभिवृद्धिप्रभवे च रोगे. 39. कृतमालपल्ल- वरसे खरमूर्जरिकल्कसिद्धनवनीतं, नस्येन जयति नियतं सूर्या- वर्तं सुदुर्वारं. 40.
उत्तरेणु त्रिफलमुलु शोंठि मिरियमुलु पिप्पळ्ळु पसुपु यवक्षारमु इंगुव वायुविडंगमुलु वीटिनि गोमूत्रमुतोपक्वमुचेसि नस्यमिच्चिन क्रिमुलु नशंचुनु. तुंगमुस्तेलु बेल्लमु शोंठि पिप्पळ्ळु सैंधवलवणमु वीटिकल्कमुनु