चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 659, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें६४० चक्रदत्त—७६. आश्च्योतनाञ्जनपुटपाकाधिकारमु.
अञ्जनं लेखनं तत्र कषायाम्लपटूष्णकैः ।
रोपणं तिक्तकैर्द्रव्यैः स्वादुशीतैः प्रसादनम् ॥ ९ ॥
दशाङ्गुला तनुर्मध्ये शलाका मुकुलानना ।
प्रशस्ता लेखने ताम्रा रोपणे काललोहजा ॥ १० ॥
अङ्गुला च सुवर्णोत्था रौप्या च प्रसादने ।
पिण्डो रसक्रिया चूर्णं त्रिधैवाञ्जनकल्पना ॥ ११ ॥
गुरौ मध्यलघौ दोषे तां क्रमेण प्रयोजयेत् ।
अथानून्मीलयन्दृष्टिमन्तःसञ्चारयेच्छनैः ॥ १२ ॥
अञ्जिते वर्त्मनी किञ्चिच्चालयेच्चैवमञ्जनम् ।
अपेतौषधसम्बन्धं निर्वृतं नयनं यदा ॥ १३ ॥
व्याधिदोषं तु योग्याभिरद्भिः प्रक्षालयेत्तदा ।
दक्षिणाङ्गुष्ठकेनाक्षि ततो वामं सवाससा ॥ १४ ॥
ऊर्ध्ववर्त्मनि संगृह्य शोध्यं वामेन चेतरत् ।
निशि स्वप्नेन मध्याह्ने पानान्नोष्णगभस्तिभिः ॥ १५ ॥
अक्षिगोरो य दोषास्स्युर्वर्धितोत्पीडिताद्रुताः ।
प्रातः सायं च तच्चाक्ष्यैर्व्यभ्रकेऽतोऽञ्जयेत्तदा ॥ १६ ॥
कण्डूजाड्येऽञ्जनं तीक्ष्णं धूमं वा योजयेत्पुनः ।
तीक्ष्णाम्बुनाभितप्ते तु तूर्णं प्रत्यञ्जनं हितम् ॥ १७ ॥
परिशुद्धशरीरुनि नेत्रमुलो मलमुण्डिनचो पक्वलक्षणमु कोलदिगावापु दुरद नीरुगारुट नुन्ननु अञ्जनमुनु वेयवलयुनु. लेखनमनि रोपणमनि दृष्टिप्रसादमनि अञ्जनमु मूडुविधमुलु. वीटिलो कषायमुलु आम्लमुलु मुन्नगु वानिवलन गीचुट लेखनमनंबडुनु. कटुवुलगु नौषधुलतो चेयुनदि रोपणमु. प्रसादनमु निच्चुनदि अञ्जनमनंबडुनु. पदियंगुलमुल पोडवुकलिगि नडुमुसन्नगिकलि मुकुलिञ्चिन अग्रमु गलरागिकड्डी लेखनमुनकु श्रेष्ठमु. रोपणमुनकु इट्टिदे उक्कुनि श्रेष्ठमु. एक अंगुलमुण्डिन बंगारु दिप्रसादनमुनक श्रेष्ठमु. दोषमु एक्कुवगानु लघुवुगनुन्न देनि प्रयोगिंपवलसिनदि. नेत्रमुलनु तेरवक लोपलिप्पवलयुनु. पिम्मट कन्नुलनु तेरचि कुडिबोटन व्रेलीतोचिप्पनु पैदानि नेत्तिपट्टि एडमलव्रेलीतो शोधनंपवलयुनु. रात्रुलु निदुरिंचुटलोनु मध्याह्नमुन अन्नपानमुलु उष्णकिरणमुलु वीटितोनु अक्षिरोगमुनकु वलयु दोषमुलु हेर्रगुनु कनकनु ईबाधतोलगुटकै प्रॊद्दुटनु संजवेळनु अञ्जनमुनु वेसिकोनवलयुनु. दुरद मुन्नगु रोगमुलन्नियु नशिंचुनु.