भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 660, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 660

आन्ध्र तात्पर्यसहितमु. ६४१

तर्पणमु.

श्लो. नाञ्जये द्भीत वमित विरिक्तासित वेगिते, क्रुद्धज्वरित भ्रान्ताक्षि शिरोरुक् शोषजागरे. १८. अदृष्टेऽर्के शिरःस्नाते पीतयो र्धूममद्ययोः, अजीर्णे प्यर्कसन्तप्ते दिवास्वप्ने पिपासिते. १९. निर्वाते तर्पणं योज्यं शुद्धयोर्मूर्धकाययोः, काले साधारणे प्रातः सायं वोत्तानशायिनः. २०. यवमाषमयीं पालीं नेत्रकोणा द्बहिस्समां, द्व्यङ्गुलोच्छां दृढां कृत्वा यथास्वं सिद्ध मावपेत्. २१. सर्पिर्निमीलिते नेत्रे तप्ताम्बु प्रविलायितं, नक्तान्ध्यवाततिमिर कृच्छ्रबोधाक्षिके वसां. २२. अपक्ष्म्याग्रा दथोन्मेषं शनकै स्तस्य कुर्वतः, मात्रां विगणये त्तत्र वर्त्मसन्धिसितासिते. २३. दृष्टौ च क्रमशोऽव्याधौ शतं त्रीणि च पञ्च च, शतानि सप्तचाष्टौ च दशमन्धे निले दश. २४. पित्ते षट् स्वस्थवृत्ते च बलासे पञ्च धारयेत्, कृत्वापाङ्गे ततो द्वारं स्नेहं पात्रे निगालयेत्. २५. पिबेच्च धूमः नेक्षेत व्योम रूपं च भास्वरं, इत्थं प्रतिदिनं वाते पित्ते त्वेकान्तरं कफे. २६. स्वस्थे च द्व्यन्तरं दद्या दातृप्ते रति योजयेत्, प्रकाशक्षमता स्वास्थ्यं विशदं लघुलोचनं. २७.

भीतूलु वमितुलु विरिक्तुलु आशितवेगितुलु अञ्जनमु वेसिकोनरादु, क्रुद्धुलु मुन्नगुवारुनु वेसिकोनरादु. निर्वातस्थलमु नन्दु शुद्धमुलगु तलशरीरमुलकु तर्पणचिकित्स चेयवलयुनु. साधारण कालमलो प्रातःकालमुनन्दुगानि सायङ्कालमुनन्दुगानि वेल्लकिलपरुण्डिन वानिकि यवमाषपिका^गमैन रेण्डఁगुलमुल वत्तिनिचेसि नेतिनि वेडि नीटिलागुनचेसि कण्टिलोवैचि कोनवलयुनु. रेఁजीकटि वातमु तिमिरमु मुन्नगुनवि अन्नियुनु नशिञ्चुनु. वर्त्मसन्धुलयन्दु मात्रलनु लेक्किम्पवलसिनदि. धूममुनु त्रागवलयुनु. व्योमरूपमगु भास्वरमुनु चूडकूददु. ईरीतिगा चक्कनगुवఱकुनु वातपित्तकफमुलोनु स्वस्थतयन्दुनु चेयुचुण्डवलयुनु.


पुटपाकमु.

श्लो. तृप्ते विपर्ययोऽतृप्ते तृप्त्यैतिश्लेष्मजा रुजः, पुटपाकं प्रयुञ्जीत पूर्वोक्ते ष्वेव वर्त्मसु. २८. सवाते स्नेहनः

८१