चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 661, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें642 चक्रदत्त—22. शिराव्यधाधिकारमु.
श्लेष्मसहिते लेखनो मतः, तृड्दौर्बल्येऽनिले पित्ते रक्तेऽस्वस्थे प्रसादनः। 29. बिल्वमात्रं पृथक्पिण्डं मांसभेषजकल्कयोः, उरुबूकवटाम्भोजपत्रैः स्निग्धादिषु क्रमात्। 30. वेष्टयित्वा मृदा लिप्तं धवधन्वनगोमयैः, पचेत्प्रदीप्तैरङ्गारैः श्वथं सख्यं निष्पीड्य तद्रसं। 31. नेत्रे तर्पणवद्युञ्ज्याच्छतं द्वे त्रीणि धारयेत्, लेखनस्नेहनान्त्येषु कोष्णौ पूर्व्यौ हिमोऽपरः। 32. धूमापोऽन्ते तयोरेव योगास्तत्र च तृप्तिवत्, तर्पणं पुटपाकं च नस्यान्नार्हे न योजयेत्। 33. यावन्त्यहानि युञ्जीत द्विगुणो हितभाग्भवेत्।
तृप्तमैन पिम्मट स्वस्थमुगानु सुन्दरमुगानु तेलिकगानु नेत्र मुण्डुनु. लेनिचो निन्दुलकु विपरीतलक्षणमुलनु कलिगियुण्डुनु. पूर्वोक्तमुलगु जॆप्पलकु पुटपाकमुनु प्रयोगिम्पवलयुनु. वातसहितमुनकु स्नेहनमुनु श्लेष्मसहितमुनकु लेखनमुनु दाहदौर्बल्यमु वातमु पित्तमु रक्तमु वीटियन्दु प्रसादनमुनु चेयवलयुनु. बिल्वमात्रमुनु मांसभेषज कल्कमुलपिण्डमुनु आमुदपु आकुलु मऱ्ऱिआकुलु तामरआकुलतो चुट्टि मट्टिनिपूसि पक्वमुचेसि ऎऱ्ऱगा निप्पुवले पक्वमुकागाने आरसमुनुतीसि कण्टिकि तर्पणमुवलेने रॆण्डुबॊट्लु उपयोगिम्पवलयुनु. लेखनस्नेहन प्रसादनमुललो तोलि रॆण्डुनु कॊलदिपाटि शीतोष्णमुलु कलगुनत्लुगा तर्पणचेयवलसिनदि. ऎन्निदिनमुलु दीनिनि सेविञ्चुनो अन्दुलकु रॆण्डु रॆट्लदिनमुलु पथ्यमुनु चेयवलयुनु.
इत्लु चक्रदत्तयन्दु आश्च्योतनाञ्जनपुटपाकाधिकारप्रकरणमु मुगिसॆनु.
22. शिराव्यधाधिकारमु.
शिराव्यधमुनकु अधिकारुलु.
श्लो. अथ स्निग्धतनुः स्निग्धरसान्नप्रतिभोजितं, प्रत्यादित्यमुखिः स्विन्नो जानूच्चासनसंस्थितः। 1. मृदुपट्टात्तकोश्रान्तो जानुस्थापितकूर्परः, अङ्गुष्ठगर्भमुष्टिभ्यां मन्ये गाढं निपीडयेत्। 2. दन्तसंस्पीडनोत्कास गण्डाध्मानानि चाचरेत्, स्पृशतो