भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 667, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 667

648 चक्रदत्त—७८. सुस्थाधिकारमु.

माघादिमासमु॑लु रेंडेसि रेंडेसि चॊप्पुन ऒक्कॊक्क ॠतुवगुनु. बलमु गलवानिकि चलिवलन हेमन्तर्तुवुनन्दु जठरानलमु हॆच्चुनु. कावुन चल्लनिवि युनु स्निग्धमुलुनु स्वादुवुलुनु पुलुपुडुप्पु कलवियुनगु वानि सेविम्पवलयुनु. गोधुमपिण्डि मांसमु चॆऱकुपालु कल्लु क्रॊत्तबिय्यपुअन्नमु वस तैलमु वीटिनि काचकर्त्तानुसकै वॆच्चఁजेतियुनु नीटिनि चॆप्पुलनु नूत्नाहरण संस्पर्शर्शनु वलननु शुद्धिकेसि सेविम्पवलयुनु. प्रावारमु अजिनमु पट्टुबट्ट कंबळिमुन्नगुनव पऴचिनपान्पुनन्दु परुण्ड वलयुनु. बॊग्गुलवेडिमकि वॆच्चఁबडिन यिఁटिलोनुण्डवलयुनु. अगुरुचर्चितयुनु पृथुस्तनियुनगु भार्यनु आलिङ्गनमु चेसिकोनि युण्डवलयुनु. शिशिरर्तुवुलॊ कूड विशेशमुगा नीरीतिनने नडचिकोनवलयुनु. भोजनकालमुन वेडिगा भुजिम्पवलॆनु. वसन्तर्तुवुनन्दु सूर्यकिरणसन्तापितुఁडगु टचेत अग्निनशिश्चि रोगमुलु जनिञ्चुनु. कावुन तीक्ष्णमुलगु वमनमुलुनु नस्य विधुलनु चेयवलयुनु.


౩ वसन्त विहारादुलु. ౩

श्लो. वसन्ते ऽनुभवेत्तीक्ष्णां काननानांचयौवनं, गुरूष्णस्निग्धमधुरंदिवास्वप्नंचवर्जयेत्. २७.

मयूखैर्जगतिस्नेहं ग्रीष्मे पेपीयतेरविः, स्वादुशीतं द्रवं स्निग्धमन्नपानं तदाहितं.

शीतं सशर्करं मन्थं जाङ्गलान्मृगपक्षिणः, घृतं पयः सशाल्यन्नं भजन्ग्रीष्मे न सीदति. २९.

मध्यमल्पं नवापेयमथवा सुबहूदकं, मध्याह्नेचन्दनार्द्राङ्गः स्वप्याद्धारागृहेनिशि. ३०.

निशाकरकराकीर्णे प्रवातेसौधमस्तके, निवृत्तकामो व्यजनैः पाणिस्पर्शैः सचन्दनैः. ३१.

सेव्यमानो भजेत्पास्यं मुक्तामणिविभूषितः, लवणाम्लकटूष्णानि व्यायामं चात्र वर्जयेत्. ३२.

भूबाष्पान्मेघनिष्यन्दात्पाकादम्लाज्जलस्य च, वर्षास्वग्निर्भवेत्क्षीणे कुप्यन्ति पवनादयः. ३३.

भजेत्साधारणं सर्वमूष्मणस्तेजनं च यत्, आस्थापनं शुद्धतनुर्जीर्णं धान्यं कृतान् रसान्. ३४.

जाङ्गलं पिशितं यूषान्मध्वरिष्टं चिरन्तनं, दिव्यं कौपं शृतं वाम्भो भोजनं त्वतिदुर्दिने. ३५.

व्यक्ताम्ललवणस्नेहं संशुष्कं क्षौद्रवल्लघु, नदीजलोदमन्थाहःस्वप्नायासातपांस्त्यजेत्. ३६.

वर्षाशीतोचिताङ्गानां सहसै वार्करश्मिभिः, तप्तानामा...