दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

बारा लक्ष शहाण्णव सहस्त्र । द्वापर आठ लक्ष चौसष्ट सहस्त्र । आतां कलियुग ऐका ॥ १ ॥ कलियुग चार लक्ष बत्तीस सहस्त्र । चतुर्युगें बेचाळीस लक्ष वीस सहस्त्र । ऐशीं चतुर्युगें सहस्त्र । तो ब्रह्मयाचा एक दिवस ॥ २ ॥ ऐसे ब्रह्मे सहस्त्र देखा । तेव्हां विष्णूची एक घटिका । विष्णु सहस्त्र होतां ऐका । पळ एक ईश्वराचें ॥ ३ ॥ ईश्वर जाय सहस्त्रवेळ । तें शक्तीचें अर्ध पळ । ऐसी संख्या बोलिली सकळ । शास्त्रांतरीं ॥ ४ ॥ ऐशा अनंत शक्ति होती । अनंत रचना होती जाती । तरी अखंड खंडेना स्थिती । परब्रह्माची ॥ ५ ॥ परब्रह्मासि कैची स्थिती । परी ही बोलावयाची रीती । वेदश्रुती नेतिनेती¹ परब्रह्मीं ॥ ६ ॥ चार सहस्त्र सातशें साठी । इतुकी कलियुगाची राहटी² । उरल्या कलियुगाची गोष्टी । ऐसी असे ॥ ७ ॥ चार लक्ष सत्तावीस सहस्त्र । दोनशें चाळीस संवत्सर । पुढें अन्योन्य वर्णसंकर । होणार आहे ॥ ८ ॥ ऐसे रचलें चराचर । येथें एकाहूनि एक थोर । पाहतां येथील विचार । अंत न लागे ॥ ९ ॥ एक म्हणती विष्णु थोर । एक म्हणती रुद्र थोर । एक म्हणती शक्ति³ थोर । सकळांमध्ये ॥ १० ॥ ऐसे आपुलालेपरी बोलती । परंतु अवघेंचि नासेल कल्पांतीं । यद्दृष्टं तन्नष्टं⁴ हे श्रुती । बोलतसे ॥ ११ ॥ आपुलाली उपासना । अभिमान लागला जनां । याचा निश्चय निवडेना । साधूविण ॥ १२ ॥ साधु निश्चय करिती एक । आत्मा सर्वत्र व्यापक । येर हें अवघेंचि मायिक । चराचर ॥ १३ ॥ चित्रीं लिहिली सेना । त्यांत कोण थोर कोण साना । हें कां तुम्ही विचाराना । आपुले ठायीं ॥ १४ ॥ स्वप्नीं उदंड देखिलें । लहान थोरहि कल्पिलें । परंतु जागें झालिया झालें । कैसें पाहा ॥ १५ ॥ पाहतां जागृतीचा विचार । कैचें लहान कैचें थोर । झाला अवघा विचार । स्वप्नरचनेचा ॥ १६ ॥ अवघाचि मायिक विचार । कैचें लहान कैचें थोर । लहानथोर हा निर्धार । जाणती ज्ञानी ॥ १७ ॥ जो जन्मास प्राणी आला । तो मी थोर म्हणतांच मेला । परी याचा विचार राहिला । पाहिजे श्रेष्ठीं ॥ १८ ॥ जयांस झालें आत्मज्ञान । तेचि थोर महाजन । वेदशास्त्रपुराण । साधु संत बोलिले ॥ १९ ॥ एवं सकळांमध्यें

---

तळटीपा (Footnotes): १. हें ब्रम्ह नव्हे, तें ब्रम्ह नव्हे, असें सांगतात; हें ब्रम्ह होय, असें सांगत नाहींत. २. मर्यादा ३. देवी. ४. जें दिसतें तें नाशवंत.