दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

२६४ श्रीदासबोध. [ दशक लागलीं ॥१५॥ नाना मतें निर्माण झालीं । नाना पाखांडें वाढलीं । नाना प्रकारचीं उठिलीं । नाना बंडें ॥ १६ ॥ जैसा प्रवाह पडिला । तैसाच लोक चालिला । कोण वारील कोणाला । एक नाहीं ॥ १७ ॥ पृथ्वीचा झाला गळांठा । एक लहान एक मोठा । कोण खरा कोण खोटा । कोण जाणे ॥ १८ ॥ आचार बहुचेंकींत पडिला । कित्येक पोटासाठीं बुडाला । अवघा वरेंपंगचि झाला । साभिमानें ॥ १९ ॥ देव झाले उदंड । देवांचें मांडिलें भेंड । भूतां देवतांचें थोतांड । एकचि जाहलें ॥ २० ॥ मुख्य देव तो कळेना । कशास कांहींच मिळेना । एकास एक वळेना । अनावर ॥ २१ ॥ ऐसा नासला विचार । कोण पाहतो सारासार । कैंचा लहान कैंचा थोर । कळेचि ना ॥ २२ ॥ शास्त्रांचा बाजार भरला । देवांचा गलबला झाला । लोक कामनेच्या व्रताला । झोंबोन पडती ॥ २३ ॥ ऐसें अवघें नासलें । सत्यासत्य हारपलें । अवघें अनायक झालें । चहूंकडे ॥ २४ ॥ मतामतांचा गलबला । कोणी पुसेना कोणाला । जो जे मतीं सांपडला । तयासी तेंचि थोर ॥ २५ ॥ असत्याचा साभिमान । तेणें पाविजे पतन । म्हणोनियां ज्ञा- ते जन । सत्य शोधिती ॥ २६ ॥ लोक वर्तती सकळ । तें ज्ञात्यांस करतळामळ । आतां ऐका केवळ । विवेकी हो ॥ २७ ॥ लोक कोणत्या पंथें जाती । आणि कोणत्या देवास भजती । ऐसी हे रोकडी प्रचीती । सावध ऐका ॥ २८ ॥ मृत्तिका धातु पाषाणादिक । ऐसिया प्रतिमा अनेक । बहुतेक लोकांचा दंडकें । प्रतिमा देवीं ॥ २९ ॥ नाना देवांचे अवतार । चरित्रें ऐकती एक नर । जप ध्यान निरंतर । करिती पूजा ॥ ३० ॥ एक सकळांचा अंतरा- त्मा । विश्वीं वर्तें जो विश्वात्मा । द्रष्टा साक्षी ज्ञानात्मा । मानिती एक ॥ ३१ ॥ एक ते निर्मळ निश्चळ । कदापि नव्हेति चंचल । अनन्यभावें केवळ । वस्तुच ते ॥ ३२ ॥ एक नाना प्रतिमा । दुसरा अवतारमहिमा । तिसरा तो अंतरात्मा । चौथा तो निर्विकारी ॥ ३३ ॥ ऐसे हे चार देव । सृष्टीमधील स्वभाव । या वेगळा अंतर्भाव । कोठेंच नाहीं ॥ ३४ ॥ अवघें एकचि मानती । ते साक्षं देव जाणती । परंतु अष्टधा प्रकृती । वोळखिली १. टवाळी करण्यांत. २. बाह्यात्कारी. ३. बेवंदशाही. ४. हातचे आंबळ्यासारखें स्पष्ट. ५. पूजनाचा परिपाठ. ६. पोटभाग. ७. प्रत्यक्ष.