दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

१४६ दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां च्छेत्स्यति । प्रत्युत प्रापयिष्यत्येव यौवराज्यम् । इत्थं चायमर्थोऽर्थानु- बन्धी । किमिति तात, नाराध्यते । यदि कुमारीपुरप्रवेशाभ्युपायं नाव- बुध्यसे । ननु बन्धनागारभित्तेर्व्यामत्रयमन्तरालमारामप्राकारस्य केनचित्तु हस्तवतैकागारिकेण तावतीं सुरङ्गां कारयित्वा प्रविष्टस्योपवनं तवोपरिष्टादस्मदायत्तैव रक्षा । 'रक्ततरो हि तस्याः परिजनो न रहस्यं भेत्स्यति' इति । ( ६२ ) सोऽब्रवीत्—'साधु भद्रे, दर्शितम् । अस्ति कश्चित्तस्करः

मर्थः । इदं प्रयोजनम् । अर्थानुबन्धी प्रयोजनान्तरसाधकः । तातेति सप्रणयमाम- न्त्रणम् । आराध्यते सेव्यते क्रियत इति यावत् । नावबुध्यसे न जानासि । ननु तर्हीत्यर्थः बन्धनागारभित्तेः कारागृहकुड्यात् । व्यामत्रयं व्यामः परिमाणविशेष- स्तस्य त्रयम् । 'व्यामो बाह्वोः सकरयोस्ततयोस्तिर्यगन्तरमित्यमरः । अन्तरालं व्य- वधानम् । आरामप्राकारस्य-उपवनप्राचीरस्य । हस्तवता क्षिप्रकारिणा । ऐकागारिकेण चौरेण । 'चौरैकागारिकस्तेनदस्युतस्करमोषकाः' इत्यमरः । तावतीं तत्प्रमाणाम् । सुरङ्गां बिलम् । उपरिष्टादग्रे-उपवनप्रवेशानन्तरमित्यर्थः । अस्म- दायत्ता अस्मदधीना । रक्षा गुप्तिः । अनन्तरं वयमेव त्वां रक्षिष्याम इति भावः । रक्ततरः अतिशयेनानुरक्तः । तस्याः राजकन्यायाः । परिजनः सेवकवर्गः । रहस्यं गोपनीयम् । भेत्स्यति प्रकाशयिष्यति । ( ६२ ) सः कान्तकः । साधु सम्यक् । सगरसुतानां सगरराजपुत्राणाम् । ये

जायगा । प्रत्युत, आपको युवराजपदाधिकारी नियुक्त कर देंगे । इस तरहसे यह बात राजरूपार्थसाधिका है । हे तात ! आप इसे आरम्भ क्यों नहीं करते ? यदि आप राजकुमारी के अन्तःपुर (रनिवास) के प्रवेश का मार्ग नहीं जानते हैं तो, (सुनिये) रनिवासके बागकी चहारदिवारी (दीवार) आपके कारागारकी दीवारसे केवल तीन हाथकी दूरी पर है । किसी क्षिप्रकारीमें कुशल चोरसे उतने स्थानकी पृथिवीमें बिल (सुरंग) लगवाओ । (और) प्रवेश करो । पुनः प्रवेश पानेके बाद वहाँ अन्तःपुरकी रक्षा तो, हम लोगोंके हाथोंमें है । (वहाँ हम लोग आपकी रक्षा कर लेंगी) । उस राजकुमारीके परिजनवर्ग इतने अनुकूल हैं कि, वे रहस्यको कभी प्रकट न करेंगे । (६२) उस कान्तकने कहा—'हे कल्याणि ! आपने ठीक कहा, एक चोर सुरंग