दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)
महाकवि दण्डी द्वारा
स्रोत: दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा) · चौखम्बा संस्कृत सीरीज · 1968 (उद्गम)
पृष्ठ 198, कुल 474 में से
संदर्भ में पढ़ेंCC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri.Funding: MIDF २०० दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां पर्यङ्कतले दक्षिणपादपाष्ण्र्यधोभागानुवलितेतरचरणाग्रपृष्ठम् , ईषद्विवृत- मधुरगुल्फसंधि, परस्पराश्लिष्टजङ्घाकाण्डम् , आकुञ्चितकोमलोभयजानु, किंचिद्वेल्लितोरुदण्डयुगलम् , अधिनितम्बस्रस्तमुक्तैकभुजलताग्रपेशलम् , अपाश्रयान्तनिमिताकुञ्चितेतरभुजलतोत्तानतलकरकिसलयम् , आभुग्नश्रो- णिमण्डलम्, अतिश्लिष्टचीनांशुकान्तरीयम्, अनतिवलिततनुतरोदरम् , अतनुतरनिःश्वासारम्भकम्पमानकठोरकुचकुड्मलम् , आतिरश्चीनबन्धुर- खट्वायाम् । दक्षिणेति-दक्षिणपादस्य पाष्र्णेः पश्चाद्भागस्याधोभागेन निम्नप्रदेशेन अनुवलितं युक्तं इतरचरणस्य वामपादस्याग्रपृष्ठमग्रभागोपरितलं यस्मिन् कर्मणि तद् यथा-तथेति इदं वक्ष्यमाणानि च क्रियाविशेषणानि । ईषदिति-ईषद्विवृतः किञ्चित्प्रकटितो मधुरो मनोहो गुल्फयोर्घुटिकयोः सन्धिः संयोगो यस्मिन् तद् यथा तथा । परस्परेति-परस्परमन्योन्यमाश्लिष्टः संलग्नो जंघाकाण्डो यस्मि- स्तद् यथा तथा। आकुञ्चितेति-आकुञ्चिते ईषद्वक्रीकृते कोमले उभयजानुनी यस्मिंस्तद् यथा तथा। किञ्चिदिति-किञ्चिद्वेल्लितमीषत्सङ्कुचितमूरुदण्डयुगलं यस्मिंस्तद् यथा तथा । अधिनितम्बेति-अधिनितम्बं नितम्बस्योपरिस्रस्तं शि- थिलं यथा स्यात्तथा मुक्तं निःक्षिप्तं यदेकस्या भुजलताया अग्रम्ग्रभागस्तेन पेशलं मनोज्ञं यथा तथा । अपाश्रयेति-अपाश्रयस्य पर्यङ्कशिरोभागस्यान्ते प्रान्ते निमितं निःक्षिप्तम् आकुञ्चितेतरायाः प्रसारिताया भुजलताया बाहुवल्लयाः, उत्तानं तलं यस्य तादृशः करः किसलयमिव करकिसलयं यस्मिंस्तद् यथा तथा। आभुग्नश्रो- णिमण्डलं ईषद्वक्रीकृतनितम्बम् । अतिश्लिष्टेति-अतिश्लिष्टं अतिशयेन शरी- रलग्नं चीनांशुकस्य चीनदेशीयसूक्ष्मवस्त्रस्यान्तरीयमधोवस्त्रं यस्मिंस्तद् यथा तथा। अनतीति-अनतिवलितंमीषत्कम्पितं तनुतरमतिशीणमुदरं कुक्षिदेशो यस्मिंस्तत्तथा तथा । अतनुतरेति-अतनुतरेण दीर्घेण निःश्वासारम्भेन कम्प- माने चंचले कठोरे अतिदृढे कुचकुड्मले स्तनमुकुले यस्मिंत्तद्यथा तथा निद्रि- मनोहर गुल्फोंकी टेहुनेकी सन्धि प्रकटित है। थोड़े संकुचित एवं परस्पर सटे हुए जंघास्तम्भोंसे युक्त और थोड़े संकुचित कोमल दोनों जानुओं ( घुटनों ) से युक्त, एवं कुछ संकुचित ऊरुदण्डों ( जांघों ) से परिव्याप्त तथा नितम्ब भागके ऊपर एक शिथिल लतारूपी हस्त बड़ा सुन्दर दीख रहा है। पलंगके शिरोभागमें संकुचित करके धरा हुआ दूसरा लतारूपी हाथ जिसका तल ( हथेली ) उत्तान है। पल्लवके समान सुन्दर दिखायी दे रहा है। जिसने अपना नितम्बस्थल थोड़ा संकुचित कर लिया है। जिसके शरीरके अधोभागमें अतिशय करके चीन देशके बारीक रेशमी वस्त्र शोभा दे रहे हैं। Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu