भारतकोश
दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

महाकवि दण्डी द्वारा

स्रोत: दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा) · चौखम्बा संस्कृत सीरीज · 1968 (उद्गम)

DevanagariHindipublished474 पृष्ठ

पृष्ठ 202, कुल 474 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 202

२०४ दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां लग्नमालिखमार्या चैताम्- 'त्वामयमाबद्धाञ्जलि दासजनस्तमिमर्थमर्थयते । स्वपिहि मया सह सुरतव्यतिकरखिन्नैव मा मैवम् ॥' हेमकरण्डकाच्च वासताम्बूलवीटिकां कर्पूरगुटिकां पारिजातकं चोप- युज्यालक्तकपाटलेन तद्रसेन सुधाभित्तौ चक्रवाकमिथुनं निरष्ठीवम् । अङ्गु- लीयकविनिमयं च कृत्वा कथंकथमपि निरगाम् । ( ६७) सुरङ्गया च प्रत्येत्य बन्धागारं तत्र बद्धस्य नागरिकवरस्य सिंहघोषनाम्नस्तेष्वेव दिनेषु मित्रत्वेनोपचरितस्य 'एवं मया हतस्तपस्वी- तां राजकन्याम् आर्यां वक्ष्यमाणं पद्यं चेत्युभयमेव अखिलमिति क्रियायाः कर्म। त्वामिति-अयं दासजनः सेवकः अहमित्यर्थः । त्वां भवर्ती राजकन्याम् । आबद्धाञ्जलि सप्रणामं इमं वक्ष्यमाणमर्थं अर्थयते याचते सुरतव्यतिकरखिन्नैव सुरतश्रान्तैव त्वं मया सह स्वपिहि । एवं सुरतखेदं विना मा मा न स्वपिहीत्यर्थः। हेमकरण्डाद्-सुवर्णपेटकात् । वासताम्बूलवीटिकां सुवासितताम्बूलम् । कर्पूर- गुटिकां कर्पूरचूर्णम् । पारिजातकं सुवासितखदिरसारम् । उपयुज्य-भक्षयित्वा । अलक्तकपाटलेन अलक्तकवत् रक्तवर्णेन । तद्रसेन तेषां ताम्बूलादीनां द्रवेण । सुधाभित्तौ-सुधाधवलितकुड्ये । चक्रवाकमिथुनं कोकद्वन्द्वम् । निरष्ठीवम्-निष्ठि- वनेन चक्रवाकमिथुनं चित्रितवान् । अङ्गुलीयकविनिमयं-तस्या अङ्गुलीयकं गृहीत्वा तत्स्थाने स्वकीयमङ्गुलीयकं परिधाप्येत्यर्थः । कथंकथमपि-अतिकष्टेन । (६७) प्रत्येत्य-प्रतिनिवृत्त्य । तत्र बन्धनगारे । बद्धस्य निगदितस्य । तेष्वेव दिनेषु-यदाहमपि तत्र बद्धोऽभवमित्यर्थः । मित्रत्वेनोपचरितस्य-सुहृत्त्वेना- दिया-यह सेवक (अपहारवर्मा ) कृताञ्जलि हो करके आपसे इसी निमित्त प्रार्थना करता है कि, सुरतके खेदसे खिन्न हो करके मेरे पास सोवें और बिना सुरतके नहीं सोवें।' तत्पश्चात् सुवर्णकी पेटीसे सुवासित पान और कर्पूरके चूर्णको तथा कात्थे (खैर) को खा करके महावरके रसके समान उस पानकी पीक (थूक) को चूनेकी दीवालपर ऐसा थूक करके रच दिया कि, वहाँ चित्रगत चक्रवाक-दम्पती प्रतीत होने लगे । साथ ही मैंने अंगूठियों का आदान-प्रदान करके उस महलसे किसी प्रकार रास्ता लिया । (६७) सुरंगसे कारागार वापस आनेपर, वहाँपरके एक कैदी सिंहघोषसे मेरी उन दिनों मित्रता हो गयी थी । मैंने निर्दोष कान्तकको इस तरह मार डाला है। और दुष्ट

दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा) · पृष्ठ 202, कुल 474 में से · BharatKosha